donderdag 17 december 2015

Bestuurlijk vermogen in het primair onderwijs

NROBestuurders die mensen verbinden en hen inhoudelijk op één lijn weten te krijgen, kunnen adequater sturen op de onderwijskwaliteit van scholen. Het ondersteunen van schooldirecteuren is daarbij de ‘gouden knop om goede sturing van onderwijskwaliteit te realiseren’, stelt hoogleraar onderwijsbestuur Edith Hooge op basis van onderzoek van TIAS, Universiteit Tilburg.
Inhoudelijke doelen stellen voor goede onderwijskwaliteit en daarop sturen, is het beste wat schoolbestuurders kunnen doen. Daarmee vergroten zij het onderling vertrouwen en de gedeelde visie bij schoolleiders en bestuurlijke stafmedewerkers. Het ondersteunen van schoolleiders is dan het meest bevorderlijk. ‘Je zou denken dat doortastende bestuurders die druk uitoefenen en ingrijpen als het fout gaat, het meest effectief zijn’, zegt Edith Hooge. ‘Maar dat is niet het geval. Als een bestuurder ingrijpt bij bijvoorbeeld zwakke scholen door sancties op te leggen, kan dat het onderling vertrouwen in de hele organisatie schaden.’ Ondersteuning als interventie is daarom te prefereren.

Betrokkenheid
‘Sturen op onderwijskwaliteit is een indirecte onderneming waarbij veel actoren actief betrokken zijn’, concludeert Hooge. Het gaat in dit onderzoek om sturen op bovenschools niveau en de indirecte invloed daarvan op de onderwijskwaliteit in de klas. Om de betrokkenheid van die actoren te versterken, kunnen bestuurders het beste doelen stellen op het gebied van onderwijsleerprocessen, zoals het functioneren van leraren(teams), pedagogisch-didactische processen en leiderschap.

Netwerken
Bestuurlijke netwerken spelen ook een belangrijke rol. Hoe interessanter bestuurders, bestuurlijke stafleden en schooldirecteuren elkaar vinden als gesprekspartners, en hoe meer vertrouwen zij hebben in elkaars capaciteiten, hoe meer interactie er tussen hen is en hoe meer relaties zij onderling aanknopen. Er ontstaan zo groepjes van mensen die elkaar elkaar versterken bij het sturen van onderwijskwaliteit. Opvallend is dat schoolleiders van zwakke scholen daar vaak buiten vallen. Hun capaciteiten worden veelal beoordeeld op basis van de (vermeende) kwaliteit en de ontwikkeling van hun school. Het verkleint hun kans om aan te sluiten bij zo’n netwerk en zo kennis en informatie te delen die de school kan helpen beter te worden. Hooge: ‘Bestuurders kunnen daar alert op zijn en hun aandacht goed verdelen, zodat iedereen betrokken blijft.’

Eenpitters
Actueel is ook de vraag hoe de eenpitters het doen. Daar zijn de bestuurders veelal vrijwilligers. Hun onderlinge relatie en die met de schoolleider kenmerkt zich door een hoger onderling vertrouwen en gedeelde visie. Dit komt misschien doordat het om een kleinere groep mensen gaat. Daarnaast hebben de hier onderzochte eenpitters een algemeen bijzondere signatuur zoals Montessori of Dalton, met een duidelijke pedagogisch-onderwijskundige grondslag.

Hooge, E.H., Janssen, S.K., Look, van K., Moolenaar, N. & Sleegers, P. (2015).
Bestuurlijk vermogen in het primair onderwijs. Mensen verbinden en inhoudelijk op een lijn krijgen om adequaat te sturen op onderwijskwaliteit.Tilburg: TIAS School for Business and Society, Tilburg University.
Dit onderzoek werd gefinancierd door de ProBO (voorheen BOPO), de beleidsgerichte programmaraad van het NRO.
Het maakt deel uit van een groter NRO-onderzoeksproject ‘Ongemak van Autonomie: Sturen van onderwijskwaliteit in het primair onderwijs’.

Meer informatie
• bekijk het onderzoeksrapport Bestuurlijk vermogen in het primair onderwijs (online pdf)
Bijlagen (online pdf) bij het rapport Bestuurlijk vermogen in het primair onderwijs

maandag 14 december 2015

Leer Wijzer: 10 oplossingen voor het leren van de toekomst

Afbeeldingsresultaat voor nationale denktank 2015Op 4 december 2015 nam staatssecretaris Dekker het eindrapport van de Nationale DenkTank 'Leer Wijzer' in ontvangst. De Nationale DenkTank is een wisselende groep jonge academici die zich elk jaar richt op een ander maatschappelijk thema. Dit jaar is het thema ‘het leren van de Toekomst’. De hoofdvraag van de Nationale DenkTank 2015 luidt: “Hoe kunnen we het leren in Nederland zo organiseren en faciliteren, dat het talent van de individuele leerling tot bloei komt en dat het leren beter aansluit bij de permanent veranderende omgeving?” De 10 oplossingen zijn: Open het eindrapport

maandag 7 december 2015

Onze les [App van de Nationale DenkTank]

De Nationale DenkTank - waarin 24 studenten, net-afgestudeerden en promovenda de afgelopen maanden zochten naar verbeteringen van de onderwijskwaliteit op basis- en middelbare scholen - kwam 7 december 2015 met een advies voor 'het leren van de toekomst'. Meer feedback voor leraren door leerlingen is één van de aanbevelingen van de jonge wetenschappers. De DenkTank presenteert de app Onze Les, waarin scholieren hun docenten kunnen laten weten wat ze goed vonden aan de les, en wat juist minder.
Uit onderzoek van de Nationale DenkTank blijkt dat de lessen beter worden van feedback. Bovendien stijgt de motivatie van leerlingen. ,,Die hebben veel ideeën over wat op school allemaal beter kan. Door ze erbij te betrekken, vinden ze de lessen leuker en kan het zijn dat ze beter presteren'', verklaart Lisa Hu, die aan het OnzeLes meewerkt. Hoewel Nederlandse leerlingen goed presteren op school, zijn ze minder gemotiveerd dan scholieren in andere landen.
Hoe kunnen leerlingen weer zin in school krijgen? De Nationale DenkTank stuitte op een top 150 van factoren die prestaties helpen verbeteren van de Nieuw-Zeelandse onderwijswetenschapper John Hattie. Een klassengesprek staat op nummer 7, feedback op nummer 10.

Hoe het werkt
Leraren en leerlingen moeten zelf een lijstje maken met wat ze belangrijk vinden in een les. De uitkomsten zijn soms verrassend. Vmbo-leerlingen vinden het bijvoorbeeld vervelend als een leraar onverzorgd is, grof is tegen leerlingen of niet naar ze luistert. Vwo'ers vinden het vooral belangrijk als de docenten complimenten geven, gestructureerd lesgeven en duidelijk zijn over het huiswerk.

De scholen mogen zelf bepalen wat ze met de beoordelingen doen. Ze kunnen die bijvoorbeeld gebruiken om docenten aan elkaar te koppelen om van elkaar te leren. Of om een docent inzicht te geven in wat wel en wat niet goed werkt in bepaalde klassen. Lees meer

vrijdag 4 december 2015

VTOI (Vereniging van Toezichthouders in Onderwijsinstellingen)

De VTOI is de Vereniging van Toezichthouders in Onderwijsinstellingen en vertegenwoordigt 480 Raden van Toezicht met in totaal ruim 2.500 leden. De VTOI is daarmee het grootste platform van toezichthouders uit het PO, VO, MBO, HBO en WO. Als beroepsvereniging draagt de VTOI bij aan de verdere professionalisering van toezichthouders door het ontwikkelen van visie op bestuur en toezicht, het verder professionaliseren van toezicht, het uitwisselen van informatie die daaraan een bijdrage levert, alsmede het aangaan van collectieve arbeidsovereenkomsten en andere taken die de toezichthouder in staat stelt goed werkgever te zijn. Ga naar de website van VTOI
In bestelling:
  • Functioneren in de raad van toezicht van een onderwijsinstelling
  • Referentiekader voor de Toezichthouder in het onderwijs 2015

donderdag 3 december 2015

Quickscan voor Werkwijzer Samen Leren

School aan ZetOnlangs is de Quickscan voor de Werkwijzer samen leren ontwikkeld. Met de Quickscan krijgen scholen een snelle indicatie van hun huidige situatie en bij welk aspect of welke fase ze het beste kunnen beginnen. Nu kunnen ze dus nog beter aan de slag met de Werkwijzer samen leren, om het samen leren op school te versterken. Zie de oranje knop 'Quickscan' in de menubalk van de Werkwijzer samen leren
De Werkwijzer samen leren is een middel dat PO- en S(B)O-scholen kunnen inzetten om het leren op alle lagen in de organisatie vorm te geven.
Bestuurders, schoolleiders en leraren krijgen theorie en tools aangeboden om samen op weg te gaan naar een lerende organisatie.
Ga naar de website Werkwijzer Samen leren, met quickscan

De Nieuwe Meso, nr. 4 (december 2015)

Artikelen in het Magazine:
- Ouders zijn de sleutel - Mariëtte Lusse en Annette Diender
- Leidinggeven aan kantelend onderwijs - Evelien Loeffen en Marion Hoeffgen
- Gespreid leiderschap in het onderwijs - Frank Hulsbos en Stefan van Langevelde
- Huisacademies in het onderwijs

Focus op ontwikkelingen in het MBO, thematische artikelen:
- Zelfsturende teams in het mbo als bestuurlijke opgave - Hans Schuit
- Wat mbo-docenten beweegt - Pieter Leenheer
- Mbo-docenten vinden aansluiting techniekonderwijs-beroepspraktijk prima - Sjoerd Arends
- Hybride leeromgevingen in het mbo: het beste van twee werelden José van den Berg en Loes de Jong
- Examenkwaliteit in het mbo: hard en zacht in balans - Paula Willemsen en Rob Vink
- Oud zeer en een langzame kentering - Pieter Leenheer
- De mbo-loopbanen van de toekomst en het mbo van de toekomst - Elke van Doorn

dinsdag 1 december 2015

Lezend in Biesta

Afbeeldingsresultaat voor wij lerenHarm Klifman, senior adviseur bij Van Beekveld en Terpstra, deelt in dit artikel op wij-leren.nl zowel zijn bewondering als zijn reserves voor onderwijspedagoog Biesta. Of is het toch onderwijsfilosoof Biesta? Open het artikel

Werken met een toezichtskader vanuit een Rijnlands perspectief

Afbeeldingsresultaat voor wij lerenHerman Kolthof, Onderwijs- en organisatieadviseur bij De Rijnlandse school, op wij leren.nl
Betoog over hoe een Raad van Toezicht en een College van Bestuur elkaar kunnen versterken in de rol die zij hebben. Hoe kunnen de operationele werkelijkheid en het toezicht elkaar aanvullen en versterken? Een vooraf opgesteld toezichtskader kan hier bij helpen. Als Rijnlander kiest Kolthof voor een Rijnlandse invulling van dat kader. Dat neemt niet weg dat dit artikel evengoed interessant zou kunnen zijn voor besturen met een andere besturingsfilosofie. Kolthof sluit het artikel af met het concretiseren van het toezicht. Open het artikel