Van toekomstbestendig onderwijsconcept naar effectief ingerichte school

Interactieve presentatie op het event 'Duurzaam en vitaal leren' op 6-11-2019 in De Meshalllen te Wijchen. De bijeenkomst ging over 'doen wat echt werkt in de 21e eeuw' en 'de weg van toekomstbestendig onderwijsconcept naar effectief ingerichte school'.
Open de presentatie Van toekomstbestendig onderwijsconcept naar effectief ingerichte school'

Een ‘Tegengeluid’ over het Bestaan van 21e-eeuwse Vaardigheden

Met het tempo waarin de wereld zich ontwikkelt, is vandaag opgedane kennis morgen alweer achterhaald. Vanuit deze gedachte leggen onderwijsinstellingen en de overheid steeds meer nadruk op het aanleren van ’21st century skills’ zoals creativiteit en samenwerken. Toch is er ook een tegengeluid: de voortdurende nadruk op deze generieke vaardigheden brengt de positie van vakkennis in gevaar en heeft een negatieve invloed op de onderwijskwaliteit. Open het bericht op 'Blogcollectief onderzoek onderwijs' gebaseerd op een interview met Paul Kirschner

EduNext

Dirk de Boe
Tielt : Lannoo, 2017. -  202 p.
ISBN 9789401447171
Of het hedendaagse, klassieke onderwijs wel voldoende is toegerust voor de toekomst is maar de vraag. Competenties die nu van belang zijn, bestaan uit ondernemerschap, creativiteit en leiderschap. Dit vraagt om out of the box denken van de leerkracht. En een leerkracht welke een changemaker is, iemand die patronen durft te doorbreken.
EduNext ondersteunt deze transformatieprocessen in de school, maar doet dit zonder zichzelf op de voorgrond te positioneren. Er worden veel inspirerende ideeën aangeboden om het onderwijs van de 21e eeuw toekomstbestendig te maken, maar er is ook zeker ruimte voor de eigen invulling hiervan. De verandering komt niet alleen vanuit de leerkrachten en directeur, maar moet ook gesteund worden vanuit de leerling en ouders zelf. EduNext zorgt er dan ook voor dat door het transformatierad de leerling daadwerkelijk in het centrum van hun leren worden gezet. De website www.edunext.be biedt veel informatie over deze innovatieve aanpak van onderwijstransformatie.
Plek in kenniscentrum: Onderwijsvernieuwing 13130-BOE

Leren voor de toekomst : uitdagingen voor het onderwijs

Anje Ros, Myriam Lieskamp, Henderijn Heldens
Huizen : Pica, 2017 . - 240 p.
ISBN 9789492525086
Bespreking van onderwijstrends en de consequenties die ze kunnen hebben voor het onderwijs. Er wordt ingegaan op wat dit betekent voor het leren van leerlingen, de rol van de leraar en de inrichting van het onderwijs. Daarnaast komen praktijkvoorbeelden aan bod van scholen die druk bezig zijn leerlingen te laten leren voor morgen. Deze scholen doen dat op een eigen wijze met eigen onderwijsvisies. Er worden ook handvatten gegeven voor scholen die nadenken over hun onderwijsvisie voor het leren voor morgen.
Prijs € 39,95

Activerende en passende werkvormen : naar meer variatie en motivatie in de les : werken aan 21ste eeuwse vaardigheden

Carel van der Burg, Meike Berben, Bert Moonen

Amersfoort: CPS, 2017. – 112 p.

ISBN 9789065080202

Beschrijving van aanpakken en modellen - op basis van een aantal theoretische principes - om leerlingen in het voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs te motiveren, te activeren, effectief te laten leren en variatie te brengen in de les. Centraal staat hierbij het leren van de leerlingen, dat vorm wordt gegeven door het inzetten van bij de doelen en leerlingen passende werkvormen. In het eerste hoofdstuk komt het waarom van het inzetten van activerende en passende werkvormen aan bod. In het tweede hoofdstuk wordt uitgewerkt hoe een leerkracht praktisch aan de slag kan met lessen waarbij deze werkvormen een centrale plaats innemen. In het derde hoofdstuk gaat het over werkvormen kiezen vanuit doelstellingen en lesvoorbereiding. Daarna worden in hoofdstuk 4 enkele belemmeringen beschreven en welke oplossingen hiervoor zijn. In het vijfde hoofdstuk wordt een groot aantal werkvormen beschreven en in hoofdstuk 6 komen ook de digitale werkvormen aan bod. In het laatste hoofdstuk worden tot slot instrumenten voor borging en implementatie beschreven.

Plek in kenniscentrum: Voortgezet onderwijs 13110-BURG

Nieuwe Thermen

Nieuwe Thermen is een innovatief onderwijsconcept, geïnspireerd op het Zweedse onderwijsmodel van de Kunskapsskolan en ‘Malmberg-labschool voor adaptieve methodes’. Vera Heijenrath, sectordirecteur van Nieuwe Thermen in Heerlen, vertelt: “Onze visie gaat uit van gepersonaliseerd leren vanuit coaching, verbinding tussen vakken en 21e-eeuwse vaardigheden.” Lees verder op de site van Onderwijs van Morgen 

Leren in de 21e eeuw : over leren in de 21e eeuw en 21st century skills in het onderwijs

Henk Lamers, Frank van den Oetelaar

Groningen : BoekTweePuntNul, 2017

ISBN 9789082226942 Dit boek wil een inspiratieboek zijn voor onderwijsprofessionals in het basis- en voortgezet onderwijs. In en rond het onderwijs wordt veel en vaak gediscussieerd over toekomstbestendig onderwijs eruit ziet. Hoe kan een prikkelende en uitdagende leeromgeving ontwikkeld worden waarin leerlingen zichzelf kunnen ontwikkelen, waarin ruimte is voor betekenisvol leren, eigen talenten en het ontwikkelen van vaardigheden? In het boek wordt in een aantal hoofdstukken dieper ingegaan op vragen als: De kennissamenleving, waar hebben we het over?; Onderwijs en leren in de 21e eeuw, hoe ziet dat eruit?; Wat zijn 21st century skills?; De weg er naar toe, hoe kom je daar? Het boek bevat achtergrondinformatie, praktijkvoorbeelden en leerarrangementen waarmee leraren direct in de eigen praktijk aan de slag kunnen. Ook geven tien experts in interviews hun zienswijze op het onderwijs in de 21e eeuw.

Boek is in bestelling

Mederegisseur van je eigen leerproces [Webvideo]

Leraar24, 7 juli 2016. - (6:11 min.)
Op het Kindcentrum Talent.nl in Meppel is men van mening dat kinderen veel leren door te doen. Kinderen werken op Talent.nl op hun eigen niveau met IPads en leren naast de basisvakken ook 21e-eeuwse vaardigheden. Elke leerling heeft een individueel leerprogramma en heeft invloed op het eigen leerproces. De leerkracht coacht het kind om leerdoelen te bereiken. Er wordt goed geluisterd en gekeken naar het kind zodat de leerstof op maat wordt aangeboden. Ook wordt er thematisch gewerkt, waarbij in de thema's zoveel mogelijk kernvakken geïntegreerd worden. Ieder kind wordt gestimuleerd om zijn/haar talenten te ontdekken en ontwikkelen.


 

E-learning: trends en ontwikkelingen

Wilfred Rubens is een van de meest actieve bloggers over leren en technologie. Zijn vakgebied noemt hij: 'technology enhanced learning'. 

In 2013 verscheen zijn boek ‘E-learning. Trends en ontwikkelingen’ bij mijn Uitgeverij InnoDoks; ik was ook redacteur.

Rubens analyseert in dit 228 pagina’s tellende boek op nuchtere wijze de actuele trends en ontwikkelingen. Hij doet dat onder andere op basis van het materiaal dat hij de afgelopen tien jaar verzamelde en deelde op zijn veel gelezen en geciteerde weblog. Aan bod komen de belangrijkste visies en opvattingen over e-learning. De auteur geeft daarnaast een actueel overzicht van de vele beschikbare leertechnologieën, zoals de elektronische leeromgeving, learning analytics, mobiele technologie, sociale media en MOOC’s. Hij legt daarbij steeds de nadruk op leren en didactiek en niet op de technologie. Deze uitvoerige publicatie geeft professionals die zich bezig houden met leren een helder beeld van de trends en ontwikkelingen én mogelijkheden en valkuilen van e-learning. De praktische handvatten en verwijzingen maken het boek tot een uitgelezen vertrekpunt voor wie meer wil doen met de mogelijkheden die technologie biedt om leren te faciliteren.

Je kunt het boek sinds begin dit jaar gratis als ePUB of als pdf downloaden van Wilfreds website.

Josephine Green: van piramide naar pannekoek

Josephine Green was jarenlang werkzaam voor Philips. In deze presentatie vertelt ze over hoe de wereld verandert en wat dat betekent voor organisaties. Ze stelt: onzekerheid is de enige zekerheid, we hebben nieuwe verhalen, ideeën nodig. Interessant om dit verhaal te beluisteren met het onderwijs als perspectief...

Hilarische video van Arjan Lubach over #onderwijs2032 en onderwijsvernieuwing

Bron: Pedro De Bruyckere

Nieuw model 21e eeuwse vaardigheden

Kennisnet en SLO presenteren een nieuw, meer gedetailleerd model van 21e eeuwse vaardigheden. Dit model omschrijft 11 vaardigheden die leerlingen in hun latere leven nodig hebben. En die ze zich nu in het onderwijs eigen moeten gaan maken.

De eerste concrete lesmaterialen bij dit model komen dit voorjaar beschikbaar.

Lees meer

Ons onderwijs2032 : eindadvies

Met een voorw. van Paul Schnabel

Den Haag : Platform Onderwijs2032, 2016. - 65 p.

ISBN/EAN 978-90-824928-0-4

Leerlingen leggen in het primair en voortgezet onderwijs de basis voor hun toekomst. Welke kennis en vaardigheden hebben leerlingen die nu voor het eerst naar school gaan nodig om in 2032 goed aan hun volwassen en werkende leven te beginnen? Het eindadvies van het Platform Onderwijs2032 formuleert op deze vraag een antwoord. Het advies is op 23 januari 2016 gepresenteerd.

Het model op de site van Platform Onderwijs2032 laat zien uit welke onderdelen het advies bestaat. Het model is samenhangend en interactief: als je meer wil weten over een bepaald onderdeel, kun je op de betreffende bol klikken. Je komt dan terecht op een onderliggende pagina met meer informatie.

Klik hier om het model te bekijken

Klik hier om het volledige adviesrapport te lezen 

Onderwijs in de 21ste eeuw : een boek voor leerkrachten en ouders

Kris van den Branden

Leuven : Acco, 2015. – 249 p.

Met lit.opg.

ISBN 9789462922853

Betoog, door een lerarenopleider en docent aan de KU Leuven, over de belangrijkste vragen van het onderwijs in de 21ste eeuw. Het boek bevat concrete ideeën uit de onderwijspraktijk en geeft antwoorden op vragen als: Leren onze kinderen op school nog wel de cruciale dingen die ze nodig hebben in de maatschappij van de 21ste eeuw? Hoe kan ons onderwijs ervoor zorgen dat alle leerlingen zich volwaardig ontwikkelen en zich goed voelen op school? Wat is de rol van de leerkracht? En wat is de rol van ouders? En moeten we nu massaal computers en tablets in onze klassen invoeren?

Plek in kenniscentrum: Onderwijzen 13130-BRAN

Regie over je eigen leren

Als basis voor 21e-eeuwse vaardigheden
Huizen : Pica, 2015
ISBN 9789491806605
Om succesvol te kunnen werken met leerlingen aan 21e-eeuwse vaardigheden moeten zij zich eigenaar voelen van het eigen leerproces, daarvoor verantwoordelijkheid nemen en er zelf sturing aan geven. Door leerlingen de regie te geven over hun eigen leren werken ze meteen aan belangrijke onderdelen van die 21e-eeuwse vaardigheden, zoals aan zelfregulatie in de zin van een taak of proces doelgericht aanpakken, maar bijvoorbeeld ook aan samenwerken, reflectie en communiceren over je leren.

Dit geldt ook voor de school als lerende organisatie; niet alleen leerlingen, maar ook leerkrachten, schoolleiders en bestuurders werken het beste als ze zich eigenaar voelen van wat ze aan het doen zijn. De professionele leergemeenschap (PLG) kan daarbij dienen als een systeemgerichte benadering voor een schoolorganisatie om duurzaam verantwoordelijk te worden voor het leerproces op verschillende niveaus.

In Regie over je eigen leren worden de concrete stappen uiteengezet voor een school om iedereen verantwoordelijk te maken voor het eigen leerproces. Daarbij is uiteraard ook aandacht voor de vraag hoe daarbij onderwijsresultaten op peil kunnen blijven. Naast een kort theoretisch fundament, meerdere handvatten en diverse praktijkvoorbeelden, worden instrumenten beschreven die kunnen helpen bij creëren van eigenaarschap bij leerlingen, leerkrachten, schoolleiders en bestuurder.
Verschijnt 22-1-2016

O21 spel : hoe zie jij het onderwijs in de 21e eeuw?

Geheel herz. uitg. - Helmond : Onderwijs maak je samen, 2015
In 2012 werd het O21-spel uitgebracht rondom 21e eeuwse vaardigheden, waarin men middels stelling- en definitiekaarten en de inzet van diverse werkvormen met elkaar in gesprek kon gaan over hoe het onderwijs in de 21e eeuw eruit zou kunnen zien. Op basis van nieuwe onderzoeksgegevens is het spel vernieuwd en aangevuld. Het spel heeft ruim 40 stellingen die een leidraad willen bieden in de discussie rondom de visie op onderwijs in de 21ste eeuw. De volgende zeven vaardigheden staan centraal: samenwerken, probleemoplossend vermogen, ICT-geletterdheid, creativiteit, kritisch denken, communiceren en sociale en culturele vaardigheden. Nieuw in het spel is de vaardigheid 'zelfregulering'. Deze term benadrukt de belangrijke intrapersoonlijke vaardigheden die voor leerlingen van belang zijn om te ontwikkelen. Naast deze nieuwe vaardigheid is de vaardigheid ‘ICT-geletterdheid’ uitgebreid met een verdeling naar drie deelvaardigheden; ICT-basisvaardigheden, mediawijsheid en informatievaardigheden.
Plek in kenniscentrum: Professioneel archief

Quickscan 21e eeuwse vaardigheden van SLO

Hoe staat het met de 21e eeuwse vaardigheden? Sterke en zwakke punten in je curriculum. Heeft u als schoolleider al een schoolbrede visie over hoe de 21e eeuwse vaardigheden ingebed zijn in het curriculum van de school? Of weet u als leraar welke 21e eeuwse vaardigheden in uw klas aandacht krijgen? SLO heeft twee instrumenten ontwikkeld om schoolleiders en leraren te helpen deze twee vragen te beantwoorden. De quickscans zijn niet bedoeld als 'to-do-lijst' maar als reflectie-instrument waarmee u een beeld krijgt van de mate waarin er in uw school- of klascurriculum aandacht wordt besteed aan 21e eeuwse vaardigheden en waar de sterke en zwakke punten zitten in uw curriculum. Kies één van de instrumenten, beantwoord de vragen en download het rapport.
Open de quickscan voor schoolleiders
Open de quickscan voor leraren

The learning powered school : pioneering 21st century education

Guy Claxton, Maryl Chambers, Graham Powell… [et al.]
Bristol : TLO, 2013. – 278 p.
ISBN 9781901219548
Beschrijving twee kaders waarmee ‘leer-kracht’ kan worden ontwikkeld. Het eerste is een beeld van wat de krachtige leerling (powerfull learner) is. Het tweede is een routekaart waarmee scholen de kaders kunnen scheppen waarbinnen powerfull learners zich kunnen ontwikkelen. ‘Learning power’ wordt verdeeld in vier domeinen van leren: veerkracht, vindingrijkheid, reflexiviteit en interactie. Dit kader kan gebruikt worden door leraren om na te denken over hoe ze zich kunnen gedragen als 'learning power coaches'.
Plek in kenniscentrum: Onderwijzen 17210-LEAR

Leren met toekomst

Froukje Joosten, Lisette Ligtendag
Rotterdam, CED-Groep, 2015. – 36 p.
ISBN 9789058193247
Bespreking van complexe cognitieve en sociale vaardigheden die kinderen nodig hebben voor de 21ste eeuw die hier zijn samengevoegd tot vier kernvaardigheden: • Zelfregulering; de leerling bedenkt wat hij wil leren en weet hoe hij moet zorgen dat dit gebeurt. • Perspectief nemen; de leerling verplaatst zich in de wensen, gedachten en gevoelens van anderen. • Denkkracht; leerlingen stellen vragen en gaan op onderzoek uit om antwoorden te vinden. • Samenwerken; een leerling draagt als deel van een geheel bij aan een gemeenschappelijk doel. De kernvaardigheden zijn uitgewerkt in concrete didactische vaardigheden voor leraren, zodat zij hieraan in hun lessen gericht aandacht kunnen besteden. Er is bovendien een koppeling gemaakt tussen de kernvaardigheden en vakinhouden, zodat er transfer van kennis plaatsvindt.
Plek in kenniscentrum: Onderwijzen 17210-DONK

Handboek school in de samenleving : de samenlevingsgerichte school in de 21e eeuw

Peter de Vries ; met medew. van Anne Arink, Metin Celik
Amersfoort : CPS, 2015. - 160 p.
Met lit.opg.
ISBN 9789065086624
Handboek over de plaats van de school in de huidige, snel veranderende samenleving. In het boek wordt een nieuwe term geïntroduceerd: de Samenlevingsgerichte School. Dit staat voor een school die, door nauw samen te werken met haar omgeving, in staat is succesvol in te spelen op relevante, actuele ontwikkelingen. De Samenlevingsgerichte School haalt én brengt nieuwe kennis en vaardigheden, zodat ze leerlingen optimaal voorbereidt op de samenleving van nu en de toekomst. Dit wordt als noodzakelijk gezien om kinderen en jongeren te kunnen bieden wat ze nodig hebben in de 21ste eeuw. Het handboek geeft hierover voorbeelden uit de praktijk, theoretische achtergronden, handvatten, een concreet stappenplan en 13 praktijkgerichte bijlagen. Het handboek is bestemd voor schoolleiders, leraren en organisaties en instanties die in verbinding staan met scholen.
Plek in kenniscentrum: Onderwijsvernieuwing 25231-VRIE