Een school in transitie : samenhang tussen vorm en inhoud

Martin Jan de Jong, Mathilde Tempelman-Lam, Louise Janssen en Jonneke Adolfsen
Zwolle : Greijdanus, 2021
Boek over de transitie die het Greijdanus - Christelijke middelbare school in Zwolle - doormaakt met handvatten die toepasbaar zijn in alle scholen waar een zoektocht plaatsvindt naar een in deze tijd passend onderwijsconcept. Hoe hangt je visie samen met de inrichting van je onderwijs en hoe werk je dit consistent uit? Na de zomervakantie wordt het boek door Greijdanus gepubliceerd. Je kunt alvast een preview ontvangen.
Lees meer over Een school in transitie : samenhang tussen vorm en inhoud

Wat echt telt : een denkkader voor toekomstig onderwijs

Jan Heijmans
Helmond : OMJS, 2021. - 203 p.
ISBN 9789079336371
De auteur neemt de lezer mee op een ontdekkingstocht naar ons toekomstige onderwijs. Wat echt telt vertrekt vanuit de grote uitdagingen voor onze samenleving en onderwijs. Complexe vraagstukken als gelijke kansen, segregatie, opbrengstgericht versus ontwikkelingsgericht, en de ontkoppeling van leven en leren worden verkend en van een wenkend perspectief voorzien. Geïnspireerd door het gedachtegoed van Gert Biesta komt de auteur tot de conclusie dat kinderen en jongeren levensregie leren voeren de grote uitdaging is waar het onderwijs nu voor staat. Er wordt een denkkader voor toekomstig onderwijs gepresenteerd. Sleutelbegrippen daarbij zijn leer-, link- en leefvermogen ontwikkelen waar het om de inhoud gaat – en tijd, context en impact als dimensies die van belang zijn voor de vormgeving.
Plek in kenniscentrum: Onderwijsvernieuwing 13130-HEIJ

Perspectieven op onderwijsvernieuwing

Eric Verbiest
's-Hertogenbosch : Gompel & Svacina, 2021. - 430 p.
ISBN 9789463712866
Er zijn onmiskenbare signalen dat het niet goed gaat met het onderwijs in Nederland en Vlaanderen. Dalende resultaten op belangrijke vakken, toenemende ongelijkheid tussen leerlingen en scholen, lerarentekort, hoge werkdruk. Vooral leerlingen uit lagere sociaaleconomische milieus hebben minder onderwijskansen. Het zijn fundamentele knelpunten, ook los van de coronapandemie. Innovatie in het onderwijs is permanent noodzakelijk om de ontwikkeling van onze jongeren, de maatschappelijke cohesie en de welvaart van onze samenleving te bevorderen. Het ontbreekt dan ook niet aan onderwijsvernieuwingen. Maar de wetenschappelijke onderbouwing en de effectiviteit ervan blijken helaas vaak slechts gering. Perspectieven op onderwijsvernieuwing plaatst onderwijsinnovatie in een maatschappelijke context en gaat uitgebreid in op verschillende opvattingen over hoe het onderwijs te verbeteren. De sterke en zwakke kanten van deze perspectieven worden belicht. Een aantal thema’s komt specifieker aan bod, zoals het leren van professionals en verbeteren door onderzoek.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 44,50

Hoe geef je als schoolleider succesvol leiding aan veranderingen?

Machiel Karels, Gerard Bel In: PO Management. - Jrg. 7 (2019-2020), nr. 15 (november 2020). - p. 36-40
met lit. opg.
Uiteenzetting van goed leiderschap bij veranderingen in drie belangrijke succesfactoren: persoonlijk leiderschap, regie en strategie en het bouwen aan een lerende cultuur. Het persoonlijk leiderschap hangt nauw samen met de professionele identiteit. Vier kenmerken van professionals die uiterst relevant zijn, zijn: zelfsturend vermogen, veerkracht, wijsheid en excellentie. Regie en strategie begint met handelen vanuit visie en vanuit het gemeenschappelijk verlangen van het team. Tot slot is het bouwen van een lerende cultuur waarin goed samen wordt gewerkt van belang. In succesvolle teams hebben alle teamleden een evenredige bijdrage. Om dit te realiseren zijn de volgende kenmerken van de cultuur nodig: psychologische veiligheid, het team gelooft in het belang van hun werk, duidelijke doelen en afbakening van rollen en teamleden moeten op elkaar kunnen rekenen.
Open Hoe geef je als schoolleider succesvol leiding aan veranderingen?

Leidinggeven aan... perspectieven op leren en leiderschap

Petra van Haren, Berend Redder, Reinoud Buijs
Helmond : OMJS, 2020
Beschrijving - door verschillende auteurs - van negen perspectieven op leren en leiderschap. Elk hoofdstuk bevat theorie, praktijk en treffende voorbeelden een perspectief op een specifieke leiderschapsthema. De 9 thema's zijn: onderwijsinstelling, inspiratie & bezinning, cultuur van vertrouwen, cultuur van verandering, collegiaal leren, datagestuurd werken, onderwijs in een digitale wereld, leren in de klas en onderwijs van morgen.
Open Leidinggeven aan... perspectieven op leren en leiderschap

Leren anders organiseren : de praktijk van scholen die het jaarklassensysteem loslaten

Jeroen Imants, Marius Berendse, Ineke van Sijl
Rotterdam : Bazalt, 2020. - 188 p.
ISBN 9789461182980
Veel scholen lopen binnen de huidige organisatie van het onderwijs tegen grenzen aan. Hoe kun je passend onderwijs bieden en voldoende differentiëren in een traditionele jaarklas? Hoe ga je om met het lerarentekort? Hoe geef je leraren een minder geïsoleerde positie? De sterk veranderde samenleving lijkt te vragen om een andere inrichting van het onderwijs. Diverse basisscholen en kindcentra kiezen er daarom voor om hun organisatie te ontschotten: de jaarklassen maken plaats voor grotere eenheden. Kinderen leren binnen deze unit en groeien daar in hun zelfstandigheid. Een team van onderwijskrachten is samen verantwoordelijk voor de ontwikkeling van alle kinderen. De auteurs van dit boek zijn al jaren nauw betrokken bij deze onderwijsvernieuwing, die vorm kreeg in de projecten TOM en SlimFit. In dit boek tekenen ze de resultaten en ervaringen van de scholen op. Wat zijn de belangrijkste aspecten van unitonderwijs, waar moet je op letten als je anders wilt organiseren en hoe begin je? Naast inzichten uit de praktijk bevat dit boek ook praktische tips en een theoretische onderbouwing.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 44,--

Wat werkt in het voortgezet onderwijs om innovaties die in een deel van de school zijn ontwikkeld, schoolbreed in te voeren?

Onderzoek verricht naar aanleiding van een vraag die gesteld werd via de Kennisrotonde van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek. Er is weinig onderzoek gedaan naar schoolbrede verankering van innovaties. Uit algemene studies zijn zeven aandachtspunten bekend om duurzame vernieuwing te realiseren. Het gaat om concentratie, commitment, coherentie, community, continuïteit, consistentie en contextmanagement. Dit zogeheten 7C-model was uitgangspunt in een meerjarig innovatieproject van onderzoekers, samen met een groep middelbare scholen: de Expeditie Durven Delen Doen.
Open het antwoord op de vraag Wat werkt in het voortgezet onderwijs om innovaties die in een deel van de school zijn ontwikkeld, schoolbreed in te voeren?

Nee, dan Finland! : de kracht van ons onderwijs

René Leverink
Meppel : Ten Brink, 2018. - 175 p.
ISBN 9789077866467
Uitgave van leraar Nederlands en onderwijsjournalist René Leverink over datgene wat de kracht van het Nederlandse onderwijs bepaalt. Er wordt gekeken naar kernwaarden in het onderwijs waar de onderwijsvernieuwing niet aan moet komen. Het Nederlandse onderwijs krijgt veel kritiek, in Finland zou alles beter zijn. Is dit terecht? Waar moet het Nederlandse onderwijs zuinig op zijn? Wat moet worden gekoesterd? Waar moet de onderwijsvernieuwing van afblijven? De mening van bekende en minder bekende Nederlanders, direct of indirect betrokken bij het onderwijs, wordt getoetst aan de dagelijkse praktijk. De uiteindelijke conclusie is dat het Nederlandse onderwijs heel waardevol is en dat de leerkracht bepalend is voor de kwaliteit van ons onderwijs.
Prijs: € 13,95

Leidinggeven aan onderwijsinnovatie met ict : sturen op beweging

Marije Kral, Anne-Marieke van Loon, Pierre Gorissen
Huizen : Uitgeverij Pica, 2019 . - 120 p.
ISBN 9789492525604
Bespreking - voor schoolleiders - van handvatten om leraren mee te nemen, te inspireren en ondersteunen in het proces op school om te komen tot innovatie in het onderwijs met ict. Het is een complexe innovatie die vraagt om transformatief leiderschap.
In het boek staan vragen centraal als: Hoe kan de scholleider zorgen dat de onderwijsorganisatie meebeweegt? Hoe ziet het onderwijs er dan uit? En wat vraagt het van leerlingen, leraren en de organisatie?
Plek in kenniscentrum: Ict in het onderwijs 13130-KRAL

OnderwijsInnovatie [digitaal tijdschrift]

Eerste digitale versie van het tijdschrift OnderwijsInnovatie van Open Universiteit Heerlen met onderwijs- en onderzoeksartikelen.
In deze eerste digitale uitgave is er onder andere aandacht voor:
• Faciliteren van sociaal leren in lerarengroepen;
• De speciale toetswebsite die in het kader van een SKE-scholings- en certificeringstraject is ontwikkeld;
• Groene ICT: een programma dat de negatieve milieueffecten van ict wil minimaliseren en steeds meer voet aan de grond krijgt in ict-curricula;
• Virtual Reality als leermiddel bij stresssituaties in de zorg;
• De rol van formatief toetsen bij betekenisvol leren, en
• Het herontwerp van een minor via evidence based learning waarna de studieresultaten significant stegen. Aanmelden voor een gratis abonnement

Utopia: naar ander onderwijs : document voor de toekomst

Dolf van den Berg
's-Hertogenbosch : Gompel & Svacina, 2018 . - 231 p.
ISBN 9789463710183
Geïnspireerd door het 500 jaar oude boek Utopia van Thomas More, komt Van den Berg, emeritus hoogleraar aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, met een Utopia voor het onderwijs. In dit boek wordt een beeld geschetst van ander onderwijs, gebaseerd op vier dimensies. Om Utopia in het onderwijs te realiseren, zal er volgens Van den Berg antwoord gegeven moeten worden op drie vragen. Wat is ons mensbeeld? (het waartoe van het onderwijs), wat zijn belangrijke uitgangspunten voor ons? (het wat van het onderwijs), hoe geven we hieraan invulling? (het hoe van het onderwijs). Van den Berg heeft vier dimensies van ander onderwijs ontwikkeld die volgens hem leiden tot hoogwaardig en betekenisvol onderwijs: 1. Onderwijs is ter tafel brengen, 2. Erkenning en coaching van elke leerling als uniek persoon, 3. De school als existentiële en morele ruimte en 4. De school als gemeenschap van waar(dig)heid. In het boek worden de dimensies toegelicht en voorzien van ervaringen van praktijkmensen die met het gedachtegoed van Van den Berg zijn gaan werken. De eerste twee dimensies gaan over de rol van de leerkracht. De twee laatste dimensies gaan over 'betekenisvol' onderwijs. Ook geeft Van den Berg in het boek kritiek op het bestaande systeem en perspectief als oplossing, net als Thomas More in zijn Utopia deed.
Prijs: € 29,90

Onderzoek naar schoolcondities en leraarvaardigheden bij Synergieschool

De Synergieschool is een school waar regulier en speciaal basisonderwijs zijn geïntegreerd en waar, vanuit het idee van ‘passend onderwijs’, teams van leraren aan alle leerlingen een individueel leertraject aanbieden. Daarmee heeft de Synergieschool in het basisonderwijs een vergelijkbaar onderwijsconcept als Agora/Niekée in het voortgezet onderwijs. Een probleem voor deze vernieuwingsscholen is dat er nog maar weinig bekend is over hoe je als school deze manier van werken het best ondersteunt en over de vaardigheden waarover leerkrachten in dit systeem moeten beschikken. Het Welten-instituut gaat, met steun van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO), hier onderzoek naar doen. Lees meer  

Basisschool Helmgras werkt met action learning

Verslag van een gesprek met Onderwijsdirecteur Hans Ploeg in Basisschoolmanagement nr. 2 (maart 2018) over het gebruik van action learning op zijn school.
Elke dag werken leraren, schoolleiders en bestuurders vol energie aan beter onderwijs voor hun leerlingen. Maar er ontstaan ook steeds complexere uitdagingen en problemen. De hedendaagse vraagstukken vragen om specifieke competenties. Het omgaan met onzekerheid, complexiteit en diversiteit en het realiseren van vernieuwingen vragen om een attitude die leren en presteren omarmt. Met Action Learning ontstaat een continue focus op professionele ontwikkeling, zodat team en directeur kunnen inspelen op veranderingen.

Strategische agenda 2018-2021 - PO Raad

Bekijk de animatie in drie minuten!

Werken in units

Reeds vele basisscholen hebben gekozen voor het werken in units. Indeling van leerlingen vindt niet langer plaats op basis van leeftijd maar op niveau, ontwikkeling en behoefte. Hoe volg je de ontwikkeling van leerlingen? Hoe organiseer je de communicatie en hoe borg je afspraken? 10 concrete tips op een handige poster. Open de poster met 10 concrete tips van KPC Groep (2018)

Ruimte creëren - Ruimte benutten

Herinrichting van primaire proces:
Het doorbreken van het traditionele jaarklassensysteem is een oplossingsrichting die steeds meer besturen en scholen kiezen. Leraren gaan werken in teamverband en in een nieuwe organisatiestructuur. Instructiebehoeften en leerbehoeften van kinderen staan hierin centraal.
Open de brochure Ruimte creëren - Ruimte benutten

Edunext : transformeer je school van binnenuit

Dirk de Boe
Tielt : Lannoo Campus, 2017. – 202 p.
ISBN 978940144171
Beschrijving - door een expert in creativiteit en innovatie in organisaties - van het transformatierad, een methode voor transformatie naar onderwijs waarin de leerling stap voor stap eigenaar wordt van zijn leerproces. Besproken worden: de transformatie met het transformatierad, de rol van de leerling, leraar, directeur en ouders in het transformatieproces en de rol van bedrijven en overheid.
Plek in kenniscentrum: Onderwijsvernieuwing 13130-BOE

Leiderschap met lef en liefde : leidinggeven aan onderwijs van onderop

Ferd van den Eerenbeemt ; eindred. Miep Jennekens, Len Middelbeek
[s.l.] : Edupub, 2015. – 73 p.
Beschrijving van wat het type leiderschap 'leiden met lef en liefde' inhoudt en wat het vraagt van een leider. De auteur put uit zijn ervaringen op vele scholen. Als illustratie dient een casus waarin 15 scholen in Amsterdam een leerproces doormaken. Leiders in onderwijsorganisaties krijgen aanknopingspunten aangeboden om hun eigen leiderschap te versterken. Verbetering van het onderwijs vraagt een gezamenlijke aanpak van de professionals op de werkvloer. Dat gaat niet vanzelf. 'Leiden met lef en liefde' is een type leiderschap van bovenaf om dit proces van onderop tot stand te laten komen.
Plek in kenniscentrum: Leiderschap 17690-EERE

EduNext

Dirk de Boe
Tielt : Lannoo, 2017. -  202 p.
ISBN 9789401447171
Of het hedendaagse, klassieke onderwijs wel voldoende is toegerust voor de toekomst is maar de vraag. Competenties die nu van belang zijn, bestaan uit ondernemerschap, creativiteit en leiderschap. Dit vraagt om out of the box denken van de leerkracht. En een leerkracht welke een changemaker is, iemand die patronen durft te doorbreken.
EduNext ondersteunt deze transformatieprocessen in de school, maar doet dit zonder zichzelf op de voorgrond te positioneren. Er worden veel inspirerende ideeën aangeboden om het onderwijs van de 21e eeuw toekomstbestendig te maken, maar er is ook zeker ruimte voor de eigen invulling hiervan. De verandering komt niet alleen vanuit de leerkrachten en directeur, maar moet ook gesteund worden vanuit de leerling en ouders zelf. EduNext zorgt er dan ook voor dat door het transformatierad de leerling daadwerkelijk in het centrum van hun leren worden gezet. De website www.edunext.be biedt veel informatie over deze innovatieve aanpak van onderwijstransformatie.
Plek in kenniscentrum: Onderwijsvernieuwing 13130-BOE

Flip the System aan het werk 1

Twee nieuwe projecten die ‘Flip the System’ in praktijk willen brengen. De afgelopen anderhalf jaar is door een twaalftal po- en vo-scholen gewerkt aan een alternatieve vorm van kwaliteitsbeoordeling van het onderwijs in Nederland. Dat project is ‘Scholen Zelfevaluatie’, bijnaam ‘Flip de School’, waarin we samenwerken met de Onderwijsinspectie. Het tweede project is ontstaan uit onvrede over de centrale examens en de verhouding tussen het schoolexamen en het centraal examen en onderzoekt mogelijkheden voor een nieuwe opzet daarvan.
Dick van der Wateren op Blogcollectief Onderzoek onderwijs, 15 augustus 2017
Lees meer