Cocreëren kun je (stimu)leren | Verschijnt in november 2023

De Jong, F., & Vermeulen, M. (2023). Cocreëren kun je (stimu)leren: Over kennis, leren, cocreatie en leiderschap. Huizen: Pica. ISBN 9789493336049
Beschrijving van hoe het cocreatieproces precies werkt, welke rol van leiderschap daarbij past, en biedt inzichten om gezamenlijk de school tot een cocreërende organisatie te ontwikkelen.
Het proces van cocreëren begint met het expliciteren van ieders opvattingen over kennis en leren. Vanuit het perspectief dat leren betekenisgeving is en in interactie met de omgeving tot stand komt, is de stap om tot cocreatie te komen niet zo groot. Vanuit verschillende perspectieven ontwikkel je samen het idee dat de meeste potentie heeft. Zo kom je tot een gezamenlijk nieuw perspectief en een oplossing of innovatie. Dat kan voor fricties zorgen, maar juist die fricties leiden tot nieuwe inzichten, die de individuele kennis en het individuele handelen overstijgen. In een cocreërende organisatie heeft iedereen een aandeel in het vormgeven van en inhoud geven aan die organisatie. De schoolleider is zowel stimulator van als deelnemer aan het cocreatieproces. Ieders stem en ieder idee heeft in het proces gelijke waarde.
Het boek verschijn in november 2023 en kost € 25,00

Stap voor stap naar stevig leiderschap

Both, D., De Bruijn, A., Rottier, R., & Ter Harmsel, B. (2022). Stap voor stap naar stevig leiderschap: Een praktische handreiking voor leidinggevenden in het onderwijs. Amsterdam: SWP. ISBN 9789085602224
Beschrijving van stapstenen voor leidinggevenden in het onderwijs om actief en praktisch aan de slag te gaan met wat ze op hun pad tegenkomen. in dit boek helpen daarbij. De stapstenen zijn gegroepeerd rond een aantal belangrijke thema’s die antwoord geven op de waarom- en waartoe-vraag (collectieve ambitie), de hoe-vraag (met moed) en de wat-vraag (aan de slag met je mensen en aan de slag met jezelf). De stapstenen leggen steeds een link met de volgende acht aspecten, die in deel 2 van het boek aan de hand van een visual worden uitgewerkt: Collectieve ambitie - Inspireren - Communiceren - Duidelijk zijn over resultaat en feedback geven - Assertief optreden - Hitteschild zijn - Een gezaghebbende, maar dienende en bescheiden attitude - Sturen op flow/ De thema’s en de bijbehorende stapstenen geven de leidinggevende vaste grond en daarmee stevigheid onder de voeten. Daardoor kan hij meer oog hebben voor de omgeving en van beslissende betekenis zijn voor mensen die daar werken.
Niet aanwezig in het kenniscentrum, het boek kost € 26,90 

Prioriteiten stellen en koers houden in tijden van crisis

Gelderblom, G. (2022). Prioriteiten stellen en koers houden in tijden van crisis: Zeven essentials voor effectieve schoolverbetering. Basisschoolmanagement, 36 (6), 4-8.
De gevolgen van de coronacrisis en het lerarentekort trekken een wissel op het onderwijs. Begrijpelijk dat scholen worstelen om de kwaliteit van het onderwijs en de onderwijsresultaten te houden. Waar begin je als schoolleider en wat geef je prioriteit? Dit artikel doet verslag van wetenschappelijke inzichten over schoolverbetering en bespreekt 7 handvatten die schoolleiders helpen om prioriteiten te stellen en koers te houden.
Het tijdschrift ligt ter inzage in het kenniscentrum

Stap voor stap naar stevig leiderschap

Both, D., De Bruijn, A., Ter Harmsel, B., & Rottier, R. (2022). Stap voor stap naar stevig leiderschap Een praktische handreiking voor leidinggevenden in het onderwijs. Amsterdam: SWP. ISBN 9789085602224.
Bespreking van stapstenen om als schoolleider actief en praktisch aan de slag te gaan met wat ze op hun pad tegenkomen. De stapstenen zijn gegroepeerd rond een aantal belangrijke thema’s die antwoord geven op de waarom- en waartoe-vraag (collectieve ambitie), de hoe-vraag (met moed) en de wat-vraag (aan de slag met je mensen en aan de slag met jezelf). De stapstenen leggen steeds een link met de volgende acht aspecten, die in deel 2 van het boek aan de hand van een visual worden uitgewerkt: Collectieve ambitie, Inspireren, Communiceren, Duidelijk zijn over resultaat en feedback geven, Assertief optreden, Hitteschild zijn, Een gezaghebbende, maar dienende en bescheiden attitude en Sturen op flow
De thema’s en de bijbehorende stapstenen geven de leidinggevende vaste grond en daarmee stevigheid onder de voeten. 
Het boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost 26,90 euro

De gelukkige school [podcastserie]

Elke dag samen een beetje beter. Met je team, met je leerlingen, met jezelf? Hoe doe je dat? Hoe zorg je ervoor dat je als leraar en leidinggevende steeds beter wordt in je vak en hoe wordt je als team samen steeds sterker? En dat alles graag met minder werkdruk, in plaats van meer. Daar hebben Jelle Verwer en Tessa Brummelkamp het over in de leerKRACHT-podcast: de Gelukkige School. In deze podcast (30-40 min. per aflevering) nodigen ze elke aflevering iemand uit het onderwijs uit om over een inspirerend onderwerp te praten:
Aflevering 1: Focus met Bernie Kooistra
Aflevering 2: Bewezen effectieve onderwijstools met Lotte Leijdekkers
Aflevering 3: Gedeeld Leiderschap met Marjolijne Mulders
Aflevering 4: Veilig veranderen met Eveline Driest
Aflevering 5: Positieve verwachtingen met Sebastian Blanck
Aflevering 6: Eigenaarschap in je team met Anneke Hesseling
Aflevering 7: Werkgeluk met Joke van Sliedregt en Karin Landman
Aflevering 8: Een onderzoekende houding met Joël Kamminga
Aflevering 9: Leerlingen betrekken met Daan Switters
Open de pagina met de podcasts De gelukkige school

Het managementboek voor de kinderopvang

Van de Grift, B. (2022). Het managementboek voor de kinderopvang. [s.l.]: Betsy van de Grift. ISBN 9789493303072
Handboek voor beginnende en ervaren managers in de kinderopvang die kennis en zelfreflectie willen combineren. Het boek legt een stevige theoretische basis voor de managementopgave van de sector: van de pedagogische kwaliteit naar schaalvergroting en IKC-vorming; van stelseldebatten naar teamproblemen, alles komt aan de orde. 
Het boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost 32,45 euro

Waarom maken organisaties soms steeds dezelfde fouten? [Tjipcast Paul Kloosterboer]

Waarom maken organisaties soms steeds dezelfde fouten? Daarover sprak Tjip de Jong met Paul Kloosterboer in deze tjipcast (50 min.). Vaak zijn dit soort fouten gekoppeld aan hardnekkige (beperkte) denkpatronen. Deze denkpatronen zijn taai om te doorbreken omdat ze in zekere zin vertegenwoordigen wie we zijn (identiteit) en waar we in geloven (opvattingen). Wil je als organisatie voorkomen dat je in cirkeltjes blijft denken dan zul je deze denksporen ter discussie moeten stellen. En dat vinden we toch altijd best lastig! In deze podcast beantwoorden we diverse praktijkvragen van luisteraars.
Open Waarom maken organisaties soms steeds dezelfde fouten?

Routes naar vernieuwend leiderschap

Boxen, M. (2022). Routes naar vernieuwend leiderschap ontdek, verbind, verander. Culemborg: Van Duuren Media.
Welke vaardigheden zijn nodig om een werkelijk vernieuwende leidinggevende te zijn? In Routes naar vernieuwend leiderschap beschrijft Mirjam Boxen acht onderscheidende skills voor vernieuwend leiderschap. De QR-codes in het boek geven toegang tot diverse interviews met vernieuwende leidinggevenden. Ook geeft de auteur tips en praktische oefeningen, waarmee de skills direct in de praktijk kunnen worden gebracht en leiding kan geven aan innovatie.
Het boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost 29,99.

Hoe word ik een... Sssuper schoolleider

Lisette Blankestijn
In: Kader. - Jrg. 29, nr. 7 (maart 2022). - p. 15-18
Schoolleiders zijn onmisbaar voor goed onderwijs. Maar wat voor leiderschap heeft jouw school nu en in de toekomst nodig? En wat is goed schoolleiderschap? Drie experts geven hun visie en tips.

De schoolleider in verandering : theorie en praktijk

Ros, B., Van Wessum, L. & Runhaar, P. (2022). De schoolleider in verandering : theorie en praktijk. [s.l.] : De Leiderschapsagenda.
Dit boek wil schoolleiders ondersteunen bij het verder ontwikkelen van hun leiderschap. Binnen een lerende organisatie:
• is de aandacht (direct of indirect) gericht op het verbeteren van leerprocessen van leerlingen (Stoll & Kools, 2017). In het hart van de lerende organisatie gaat het dan ook om het leidinggeven aan de ontwikkeling van een gedeelde visie en ambitie (hoofdstuk 1) en aan onderwijskwaliteit (hoofdstuk 2)
• wordt het leren van onderwijsprofessionals gestimuleerd (hoofdstuk 3)
• wordt teamleren en samenwerking bevorderd (hoofdstuk 4)
• worden feedbackprocessen binnen alle niveaus in de organisatie gestimuleerd (in hoofdstuk 5 bespreken we dit als we ingaan op leidinggeven aan schoolontwikkeling)
• is er een onderzoekscultuur (hoofdstuk 6)
• worden (condities voor) gespreid leiderschap gecreëerd (hoofdstuk 7)
• werken partners in de (brede) omgeving met elkaar samen (hoofdstuk 8)
• worden voorwaarden in organisatiestructuur en beleid gecreëerd (hoofdstuk 9)
Daarnaast is het uiteraard belangrijk dat schoolleiders werken aan hun eigen professionele ontwikkeling. Daarin hebben ze ondersteuning van het schoolbestuur nodig (hoofdstuk 10)
Open De schoolleider in verandering : theorie en praktijk

Anneke Zantboer: Bedrijf en school hebben meer gemeen dan we dachten

Chris Zwart
In: BSM Basisschoolmanagement. - Jrg. 36, nr. 1 (februari 2022) : p. 14-15
Anneke Zantboer is directeur van basisschool Aeresteijn met bijna driehonderd leerlingen in het Zuid-Hollandse Langeraar. In een duo-verband met een topvrouw uit het bedrijfsleven heeft zij meegedaan aan de pilot van het uitwisselingsprogramma cross-mentoring van de Algemene Vereniging van Schoolleiders (AVS) waarbij het doel was van elkaar te leren en elkaar te coachen. In dit interview deelt zij haar ervaringen en wat zij in dit programma heeft geleerd. 

Werk heeft het gebouw verlaten: anders samenwerken na de corona cultuurshock

Jitske Kramer
Amsterdam : Boom, 2021. - 16 p.
ISBN 9789024439713
Jitske Kramer schreef Werk heeft het gebouw verlaten tijdens de tweede lockdown in oktober 2020. Het boek gaat over de impact van corona op het werkende leven en hoe leidinggevenden hier mee om kunnen gaan. Werkritmes werden aangepast en er werd veel thuisgewerkt. In het boek komen vragen aan de orde als: hoe de organisatiecultuur hierop aan te passen? Hoe kan er leiding worden gegeven op afstand? Wat kan de leidinggevende nu doen om er op de lange termijn beter uit te komen? Hoe blijft het team met elkaar verbonden, ook als ze elkaar weken en soms maanden alleen digitaal kunnen zien? Is dit een crisis of een transformatie? En welke nieuwe rituelen zijn nu nodig? 

Het boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost € 18,50

't Wordt tijd dat ik de leiding neem : Olivier B. Bommel en de kunst van het leidinggeven

Rolf Mulder
Amsterdam : Boom, 2021. - 112 p.
ISBN 9789024444137
Stap in de voetsporen van Olivier B. Bommel en leer de fijne kneepjes van leiderschap! Leidinggevenden kunnen meer van stripheld Olivier B. Bommel leren dan je in eerst instantie zou denken. Een van zijn bijzonder markante trekjes is zijn onbedwingbare neiging om voortdurend de leiding te willen nemen en onmogelijke opdrachten uit te delen. Hij komt ermee weg dankzij zijn unieke talent om zijn eigen incompetentie te compenseren met een volstrekt vertrouwen in zijn ‘hulptroepen’. In moderne leiderschapstheorieën komt deze drang om op elke situatie je stempel te willen drukken heel weinig aan de orde. Ten onrechte. Auteur Rolf Mulder identificeert het unieke leiderschaps-DNA van Bommel aan de hand van scènes uit de stripreeks. Ook vergelijkt hij ‘Ollie’ met de Amerikaanse presidenten Obama, Trump en Biden. Met de Bommel-test meet je hoe je zelf scoort op kenmerken als stempeldrang en noblesse oblige. ’t Wordt tijd dat ik de leiding neem zet je aan het denken over je eigen leiderschapscompetenties. Met een knipoog én met een serieuze ondertoon. Want: wie de stijl van Bommel weet toe te passen, heeft de routekaart in handen naar echt leiderschap. Rolf Mulder heeft ruim veertig jaar ervaring als hr-directeur van grote ondernemingen en is nu werkzaam als directeur-bestuurder in het onderwijs. Bommel is voor hem de typische antiheld die desondanks zijn avonturen altijd met groot succes afsluit. Andere antihelden, zoals veel leiders en managers, kunnen hier iets van opsteken.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost 17,50 euro.

Leiderschap voor onderwijsontwikkeling : van idee naar duurzame PLG

Elske van den Boom, Cindy Poortman, Siebrich de Vries
Culemborg: Phronese, 2021. - 128 p.
ISBN 9789490120450
In een serie schoolportretten brengen de onderzoekers en auteurs van dit boek in kaart welke factoren bijdragen aan de duurzaamheid van professionele leergemeenschappen. Hiervoor deden zij onder andere intensieve observaties en namen interviews af op scholen. Een belangrijke conclusie van dit boek is dat schoolleiderschap ertoe doet en het biedt praktische tips voor schoolleiders om de belangrijkste lessen te vertalen naar de eigen schoolcontext. Dit boek kwam tot stand als onderdeel van een door NRO gesubsidieerd project ‘De rol van schoolleiderschap bij duurzame onderwijsverbetering’.
Open Leiderschap voor onderwijsontwikkeling : van idee naar duurzame PLG

Iedereen kan leiden : persoonlijk leiderschap in organisaties

Frans van de Ven
Amsterdam : LannooCampus, 2021. - 199 p.
ISBN 9789401478014
Iedereen kan leiden brengt leiderschap terug naar de essentie: hoe breng je het beste in jezelf en in anderen naar boven. Zelfinzicht en positieve invloed worden de sleutels tot persoonlijk leiderschap. Je staat stil bij de manier waarop jij anderen, vaak onbewust, beinvloedt. Dat zelfinzicht stelt je in staat om je invloed op een bewuste manier in te zetten en zo de juiste impact te creeren.
Praktijkboek dat toont hoe persoonlijk leiderschap kan zorgen voor meer geluk en betere resultaten op het werk. Met veel voorbeelden en oefeningen.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost 29,99 euro.

Besturen in het onderwijs [Themanummer Van twaalf tot achttien]

Themanummer 'Van twaalf tot achttien', jrg. 31 (2021), nr. 6 (juni):

Ruimte en relatie binnen een ‘losse koppeling’ - Sam Terpstra
Jezelf in positie brengen als leraar ten aanzien van je schoolbestuur is belangrijk. Daartoe is het goed om eerst te onderzoeken hoe professioneel besturen in het onderwijs in Nederland ontstaan is. Dit artikel bespreekt het ontstaan van het professioneel bestuur in het VO, de verantwoordelijkheden en positie in de organisatie, en wat dit betekent voor het dagelijkse onderwijsproces.

Benut de pluraliteit die we belangrijk zeggen te vinden - Renske Valk i.s.m. Marlies Honingh
Interview met Marlies Honigh, universitair hoofddocent bij Bestuurskunde aan de Radboud Universiteit. In dit interview deelt zij haar visie op besturen, pluraliteit, onderwijskwaliteit en het benutten van de beleidsruimte.

Ik werk nog altijd vol overgave voor de leerling - Maria van Hattum
Bestuursvoorzitter Maria van Hattum deelt haar weekagenda met de lezers en licht deze toe.

In een schoolorganisatie heeft iedereen iets te leren - Redactie
Schoolleiders Emmeken van der Heijden en Eugenie Zwanenburg-Dumoulin vertellen over hun leiderschap. Van der Heijden vindt dat haar voornaamste opdracht is om het personeel op alle niveaus te stimuleren zodat de onderwijsorganisatie een lerende organisatie is.

Bestuur, (ont)regel het! - Marlies Blesgraaf, Pieter Huisman, Miek Laemers, Rosanne Tromp
Het terugdringen van de regeldruk staat al geruime tijd op de beleidsagenda van het ministerie van OCW, maar ondanks pogingen meer ruimte te creëren voor leraren en schoolleiders blijft men in het onderwijs regeldruk ervaren. Dit artikel gaat in op de vraag hoe deze regel- en administratieve lastendruk dan wel goed kan worden aangepakt.

De Reis van de Held - Jaap Peters
Beschrijving van leiding geven aan verandering niet als 'projectmanagement', maar als persoonlijke reis. Peters beschrijft de fasen van deze reis en hoe verandering zo tot stand komt.

De rol van schoolleiders bij organisatieveranderingen : sturing geven of ruimte laten

Angela de Jong et al.
In: Basisschoolmanagement BSM. - jrg. 35 (mei 2021) nr. 4 ; p. 26-28
Schoolleiders ervaren vaak een leiderschapsdilemma bij het leidinggeven aan veranderingen in de school. Moeten zij sturing geven of juist ruimte laten? Zo'n veranering doet zich bijvoorbeeld voor wanneer scholen gaan werken met het programma 'leerKRACHT'. Op basis van onderzoek onder schoolleiders van scholen die ermee werken, blijkt dat leiderschapspraktijken van schoolleiders verdeeld kunnen worden in 3 patronen: Teamspeler, Sleutelspeler en Ondersteuner. Het reflecteren op deze leiderschapspraktijken en -patronen kan schoolleiders helpen de invulling die ze geven aan hun leiderschapsrol binnen de eigen school bespreekbaar te maken.
Open De rol van schoolleiders bij organisatieveranderingen

Denkinstrumenten voor leidinggevenden in het onderwijs : onderwijsbegeerte in de praktijk

Jan de Bas, Ed Verhage
Apeldoorn : Garant, 2021. - 190 p.
ISBN 9789044137613
Hulpmiddel voor leidinggevenden in het onderwijs om op basis van vijf thema’s uit de filosofie denkinstrumenten in te zetten, waarmee je medewerkers kunt aansturen. Deze instrumenten ondersteunen bovendien in het reflecteren op jouw werkwijze in het leidinggeven aan een team. Er worden tweeëntwintig denkinstrumenten beschreven die helpen bij het leidinggeven op school. Voorbeelden zijn het werkoverleg (socratisch gesprek), de multitool (creatief denken), de passer (omtrekkende beweging) en het beeldgesprek (leiding geven op afstand). Alle instrumenten zijn ontleend aan de filosofie. Filosofen beschikken immers over een rijk denkrepertoire, waar leidinggevenden uitstekend gebruik van kunnen maken. De gereedschappen zijn gerelateerd aan vijf thema’s: zijn, denken, doen (ethiek), taal en de mens. Deze wijsgerige thema’s sluiten aan bij onderwerpen waar leidinggevenden veel mee te maken hebben. De instrumenten zijn praktisch toepasbaar en kunnen worden benut bij onderwerpen als moreel leiderschap, het denken over vrijheid van handelen, het voeren van complexe gesprekken, de maakbaarheid van een team, diversiteit aan denkpatronen en zelfreflectie. Dit boek beschrijft bovendien vijf typen denkers (leiders): de analytische denker, de creatieve denker, de humane denker, de wezensdenker en de holistische denker. Welk type denker past het meeste bij jou? En hoe kun je hier gebruik van maken? Er worden handreikingen geboden om te ontdekken welk type denkgereedschap het beste bij jou past. Welk instrument heeft jouw voorkeur in een specifieke situatie? De gereedschappen zijn gekoppeld aan (combinaties van) de typeringen. Er zijn interviews verwerkt die gehouden werden met tweeëntwintig prominente leiders in het onderwijs en van organisaties die functioneren in een educatieve setting. Met tips van onder andere Hugo de Jonge, Henk Oosterling en Erik van ’t Zelfde; experts in het leidinggeven in het onderwijsveld. Hun good practices met bepaalde gereedschappen worden beschreven.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost 24,50 euro.

Egoloos leiderschap

De Egoloze leider is klaar met zichzelf en plaatst zichzelf geregeld in onderhoud. De Egoloze leider is een meester in reflecteren. Van tijd tot tijd plaatst hij zichzelf in onderhoud. Kwispel ik nog, blijf ik steeds kort bij mezelf, ben ik echt en oprecht? Bericht van Tim Vleugels op LinkedIn.
Open Egoloos leiderschap 

De nieuwe Meso - Leiderschap in tijden van Corona

Inhoud MAGAZINE 

•  Vier uitdagingen ter verbetering van het vertrouwen in schooladviezen, Anneke Timmermans, Marleen Brans, Anja Kroesbergen en Ruth van Ringelesteijn 
• Docenten gezocht voor Sterk Techniekonderwijs, Eva Voncken, José Mulder e.a. 

Inhoud FOCUS OP 

• De grote lijnen Leiderschap in tijden van corona, Pieter Leenheer en Gerritjan van Luin 
• Kink in de kabel of kans? Covid-19 en onderwijs, Frans Schouwenburg en Laura Westerveld 
• Corona: een katalysator voor professionalisering op de werkvloer? Rudi Schollaert 
• Houtje-touwtje of innovatieonderzoek? Het mbo na de coronatsunami, John Schobben Ervaringen Alles is anders, Jeanette Oostijen 
• Meebewegen zonder om te waaien. Koersen op je waarden in onzekere tijden, Tanja de Ruijter Crisis gebruiken om organisatie te verbeteren, Judit Weekenborg 
• Hoe loods ik mijn school door corona? Tom Navis 100 dwaze dagen Dagboek van een adviseur in coronatijd, John Schobben 
• Wat corona mij heeft geleerd? Dat we zo druk zijn met onszelf! Anne Jan van den Dool 
• Hoe een crisis je ook kan helpen steviger te staan, Gerritjan van Luin en Manon Ruijters 
• “Je moet in staat zijn na te denken wat je eigenlijk met je onderwijs wilt” Pieter Leenheer 
• Die hele coronaperiode kwam voor ons uit de lucht vallen” Pieter Leenheer 
• Corona als doorbraak, Hartger Wassink

Het tijdschrift is aanwezig in het kenniscentrum.