Leiderschap voor onderwijsontwikkeling : van idee naar duurzame PLG

Elske van den Boom, Cindy Poortman, Siebrich de Vries
Culemborg: Phronese, 2021. - 128 p.
ISBN 9789490120450
In een serie schoolportretten brengen de onderzoekers en auteurs van dit boek in kaart welke factoren bijdragen aan de duurzaamheid van professionele leergemeenschappen. Hiervoor deden zij onder andere intensieve observaties en namen interviews af op scholen. Een belangrijke conclusie van dit boek is dat schoolleiderschap ertoe doet en het biedt praktische tips voor schoolleiders om de belangrijkste lessen te vertalen naar de eigen schoolcontext. Dit boek kwam tot stand als onderdeel van een door NRO gesubsidieerd project ‘De rol van schoolleiderschap bij duurzame onderwijsverbetering’.
Open Leiderschap voor onderwijsontwikkeling : van idee naar duurzame PLG

Mijn leergemeenschap : de begeleidingsgids voor PLG

Naomi Mertens
Helmond : Onderwijs Maak je Samen, 2021. - 80 p.
ISBN 9789079336425 Handreiking voor begeleiders van professionele leergemeenschappen. In deze gids loodst Naomi Mertens – als ervaren PLG-begeleider – begeleiders langs de cruciale momenten in het PLG-proces. Aan de hand van de diverse stappen in het proces van onderzoekend en ontwerpen leren komen vragen aan de orde als: waar moet aan gedacht worden in dit proces; hoe bijeenkomsten te begeleiden
Het boek kost € 14,95 is niet aanwezig in het kenniscentrum

Vertrouwen, verbinden en vakmanschap in het onderwijs : strategisch hr-beleid voor een professionele leergemeenschap

Myriam Lieskamp, Rob Vink
herziene en uitgebreide dr. - Huizen : Pica, 2019. - 328 p.
ISBN 9789492525734
Uiteenzetting over strategisch human resource beleid (hr-beleid) voor professionele leergemeenschappen. In een professionele leergemeenschap staan vier processen centraal: samen veranderen, samen werken, samen leren en samen leiden. De focus ligt op het leren van de leerlingen en het zo goed mogelijk inrichten van het leerproces. Om dit te bereiken kan gebruik gemaakt worden van hr-beleid.
In het eerste deel van het boek wordt gekeken naar de ontwikkelingen in het onderwijs en wat een professionele leergemeenschap inhoudt. Wat is strategisch hr-beleid op basis van verbinden, vertrouwen en vakmanschap? In het tweede deel worden de vier processen die in een professionele leergemeenschap centraal staan verder uitgewerkt. Het gaat hierbij om het samen veranderen, samenwerken, samen leren en samen leiden. In het derde en laatste deel worden de mogelijkheden van verschillende hr-instrumenten die kunnen bijdragen aan een PLG op een rij gezet.  
Niet aanwezig in kenniscentrum. Prijs: € 44,90

Samen bouwen aan een professionele leergemeenschap : 5 aanraders

Willem de Vlaming
Dordrecht : Instondo, 2019. - 98 p. . - (TIBtools)
ISBN 9789463171892
Bespreking van het concept van een professionele leergemeenschap in relatie tot de school als lerende organisatie, en vanuit het belang van planmatig werken aan de ontwikkeling van de onderwijspraktijk. Vervolgens worden thema’s, concrete stappen en instrumenten aangereikt waarmee een schoolteam zich kan ontwikkelen als leergemeenschap. De TIBtool biedt tevens handvatten voor het effectief begeleiden van de ontwikkeling van een professionele leergemeenschap.
Plek in kenniscentrum: Lerende organisatie 20310-VLAM

Samen werken en samen leren in een professionele leergemeenschap: focus op het leren van leerlingen

De ontwikkeling naar een professionele leergemeenschap is visie op hoe je samen onderwijs wilt realiseren en hoe je samen wil onderzoeken, leren en ontwikkelen. Samen professionaliseren dus. Artikel van Myriam Lieskamp op wij-leren.nl
Open Samen werken en samen leren in een professionele leergemeenschap

Wat zijn succesvolle interventies bij het faciliteren van leergemeenschappen?

De ene leergemeenschap is de andere niet; er is dus geen universele checklist van succesvolle interventies op te stellen. Binnen leergemeenschappen zijn vier elementen te onderscheiden:
• de deelnemers;
• de organisatie waarbinnen zij werken en leren;
• de kennis die zij delen of vormen;
• en de manier waarop de leergemeenschap wordt vormgegeven en ondersteund.
Voor ieder van deze elementen zijn verschillende interventies mogelijk die het leren binnen de gemeenschap faciliteren, afhankelijk van het profiel van de leergemeenschap. Open het artikel

Informele 'meetup' brengt kracht en inspiratie

Artikel van Mandy Pijl in Onderwijsblad, nr. 2 (28 januari 2017) ; p. 36-39
Steeds meer regio’s in Nederland gaan aan het werk met het in Rotterdam ontstane idee van het organiseren van MeetUps. In dit artikel wordt uitgewerkt wat een MeetUp is. Het idee is dat docenten uit verschillende onderwijssectoren, van primair onderwijs tot hbo, ideeën uitwisselen. Het gaat om inspiratiesessies, georganiseerd door een team van ongeveer vijftien docenten, waar alle geïnteresseerde docenten uit de regio welkom zijn. Tijdens een MeetUp worden ervaringen gedeeld en wordt er ook nagedacht over de visie op onderwijs. Inmiddels werken al elf Nederlandse steden met MeetUp. Open het artikel

De staat van de leraar 2017

Utrecht : Onderwijscoöperatie, 2017. - 11 p.
In deze derde editie van de Staat van de Leraar wordt voortgebouwd op de eerdere onderzoeksrapporten. De onderzoekers gaan dieper in op de professionele ontwikkeling van de leraar. Dat doen zij door uit te zoomen van professionalisering naar professionele ruimte. Deze publicatie is gemaakt door de Onderwijscoöperatie. In de Staat van de Leraar komt de professionalisering van de leraar aan bod, zowel op individueel niveau als in teamverband. Ook wordt er naar de wensen van leraren gekeken op gebied van professionalisering en waar leraren graag een stem in zouden willen hebben. Leraren blijken professionalisering belangrijk te vinden, maar het grootste probleem zit volgens hen in de beschikbare tijd. De meeste leraren zouden op school graag (meer) mee willen praten over het aanschaffen van lesmaterialen en lesmethoden, de omgang met leerlingen, de didactiek en de wijze van toetsen.
Bekijk de Staat van de leraar

Inspirators voor de toekomst

Enschede : SLO, 2016. - 132 p.

Beschrijving van 30 inspirerende voorbeelden uit de onderwijspraktijk van alle onderwijssectoren. In het onderwijs ziet SLO veel inspirerende voorbeelden rondom curriculumvernieuwing. Hun samenwerking met scholen geeft hen een uniek inzicht in de diverse manieren waarop scholen werken aan toekomstgericht onderwijs.

Enkele voorbeelden:

• Gepersonaliseerd leren op RSG Slingerbos Levant in Harderwijk
• Bewegen en leren op Stanislas College in Rijswijk
• Prof. leergemeenschap leesvaardigheid Nederlands in Groningen
• Vliegende start met digitale geletterdheid op De Starter in Groningen

Open het boek 

Combining forces : distributed leadership and a professional learning community in primary and secondary education

Frank Hulsbos, Stefan van Langevelde, Arnoud Evers

Heerlen : Welten-instituut/Open universiteit, 2016. - 42 p.

In opdracht van AVS

Met lit.opg.

Op scholen die actief nieuw onderwijs ontwikkelen, werken leraren en schoolleiders nauw samen. Leraren hebben hier veel ruimte om de eigen expertise in te zetten en de schoolleider ondersteunt hen daarbij. Hoe scholen dat doen is onderzocht door het Welten-Instituut onder de noemer 'Combining forces'. Er is nagegaan welke factoren gespreid leiderschap in combinatie met een professionele leergemeenschap in de school ondersteunen. Op het Amersfoortse Vathorst College en basisschool Willibrordus in Deurningen worden de twee elementen doorgevoerd in het hele schoolsysteem. Op basis van het onderzoek formuleerden de onderzoekers vijf bouwstenen die bevorderlijk zijn voor gespreid leiderschap en een professionele leergemeenschap: -Bouw aan een onderwijspraktijk die samenwerking tussen leraren onvermijdelijk maakt. -Creëer organisatiestructuren die specifiek als doel hebben om te werken aan verbetering en vernieuwing. -Communiceer vanuit een professionele dialoog. -Bespreek met collega's wat wordt verstaan onder professionaliteit van de leraar en de schoolleider. -Wees als schoolleider ontvankelijk voor nieuwe ideeën en waardeer initiatieven van leraren. Open de brochure Combining forces  

Scan school als professionele leergemeenschap

Wouter Schenke, Henk Sligte, Wouter Admiraal
Amsterdam : Kohnstamm Instituut, 2015. - 36 p.
Met lit.opg.
ISBN 9789463210003
Het Kohnstamm Instituut heeft een scan ontworpen die vragen bevat over elementen van een professionele leergemeenschap (PLG), zoals docenten die gezamenlijk onderwijs ontwikkelen, onderling kennisdelen en onderzoeksmatig handelen. Andere vragen gaan over de juiste condities van een PLG, zoals stimulerend en ondersteunend schoolleiderschap, communicatie en personeelsbeleid, van een professionele leergemeenschap (PLG). De scan is gebaseerd op literatuurstudie en eerder onderzoek. De scan School als Professionele Leergemeenschap is bedoeld voor vo-scholen om de huidige en de wenselijke situatie van hun school als PLG in kaart te brengen. De online scan is beschikbaar voor vo-scholen, die bezig zijn zich verder te ontwikkelen tot PLG. De resultaten op vijftien vo-scholen laten zien dat de deelnemende scholen een traditie hebben waarbij ze zich concentreren op de externe mogelijkheden voor professionele ontwikkeling van docenten. In de nabije toekomst zijn de docenten uit de onderzochte scholen bereid om samen te leren van en met collega's in hun school, bijvoorbeeld door het delen van kennis en ervaringen. Voor schoolleiders en andere betrokkenen in scholen kunnen de resultaten van de scan bijdragen aan de dialoog over hun school als PLG. Open de Scan school als professionele leergemeenschap

De professionele leergemeenschap : samen werken aan hoge leerlingresultaten

Erna Damhof, George van Sluis ; onder red. van Janny Reitsma
[Groningen] : Duurzaam leren in de Veenkoloniën, 2012. - 47 p.
Met lit.opg.
ISBN 9789461907998
Verslag van de ervaringen van scholen voor primair onderwijs, voortgezet onderwijs en ROC uit Groningen en Drenthe die gestart zijn met professionele leergemeenschappen (PLG). Aan de hand van 'veel gestelde vragen' antwoorden de auteurs op vragen en opmerkingen die in de PLG's werden gesteld. Dit boek is bedoeld voor scholen die het eigen onderwijs duurzaam willen vormgeven vanuit een professionele leergemeenschap. Veel scholen zijn hier al mee begonnen. Zij hebben behoefte aan bevestiging, verdieping, samenhang en inspiratie. Dit boek wil hier een bijdrage aan leveren door theorie en praktijk steeds aan elkaar te koppelen en veel suggesties te geven om zelf mee aan de slag te gaan. Beproefde recepten die smaken naar meer … Tevens geven we aan waar verdiepende informatie kan worden gevonden. Open het boek

De meerwaarde van professionele leergemeenschappen en lerende netwerken

Auteur: Naomi Mertens
Artikel op Wij-leren.nl dat ingaat op het doel van netwerken, kenmerken van effectieve netwerken, uitgangspunten, zelf aan de slag en adviezen voor de organisatie van een lerend netwerk. Met literatuuropgave. Open het artikel

Leren doe je samen : Professionele Leergemeenschap, Lesson Study en Co-creatie

Frank Weijers
In: Van twaalf tot achttien. - Jrg. 26 (2016), nr. 2 (februari) ; p. 24-25
Steeds meer scholen oriënteren zich op organisatiestructuren waarin meer ruimte ontstaat voor gedeeld leiderschap. Een directeur aan de top van de organisatie die alles bepaalt is volgens die scholen niet meer van deze tijd. In dit artikel worden drie manieren besproken waarop leraren hun professionalisering binnen de organisatie van de school kunnen organiseren: Professionele Leergemeenschappen (PLG's), Lesson Study's en Co-creatie. Het kernidee van PLG's gaat ervan uit dat de sleutel tot verbetering van het leerproces van de leerlingen ligt in het continue leerproces van leraren. De PLG is een actie- en resultaatgerichte groep professionals met gezamenlijke doelen, die de dialoog aangaat op basis van (kwalitatieve) data en met actuele wetenschappelijke kennis over onderwijs. Bij een Lesson Study wordt het lesprogramma (her)ontworpen. Daartoe vormen docenten samen een ontwikkelgroep, doen ze observaties bij elkaars lessen en werken ze samen aan de les. Bij Co-creatie hebben alle deelnemers aan een groep (met al hun diversiteit) invloed op (delen van) het proces en het resultaat van het proces. Dit kan worden ingezet bij gezamenlijke professionalisering.
Klik hier om het artikel te openen

Samen leren in netwerken : leernetwerken voor en door schoolleiders en bestuurders

Utrecht : VO Raad, 2015. - 72 p.
Tientallen schoolleiders en bestuurders buigen zich in diverse leernetwerken, die door de VO-academie worden ondersteund, over uiteenlopende vragen. Binnen deze netwerken maken zij actief gebruik van hun gezamenlijke kennis en ervaringen om persoonlijke leervragen te beantwoorden en met elkaar te leren. In deze publicatie wordt er ingegaan op de vragen, dilemma's en verkenningen die in de leernetwerken ter tafel komen. Er worden verhalen van deelnemers gebruikt over de leernetwerken. Schoolleiders en bestuurders kunnen de publicatie gebruiken om zelf een leernetwerk op te zetten of eraan deel te nemen. Of het kan helpen meer uit het leernetwerk te halen waar schoolleiders of bestuurders reeds aan deelnemen.
Klik hier om het document te openen