Met je team de werkdruk verminderen. Schoolleiding neemt leiding naar meer werkplezier (2)

In het vorige deel van dit tweeluik 'In gesprek raken en blijven' ging het over het belang van het gesprek over werkdruk en de verschillende manieren waarop je dat kunt doen. In dit deel staan Angela Kouwenhoven-de Waardt en Annemieke Schoemaker stil bij de gedragsverandering die nodig is om het werkplezier te vergroten en een aanpak om de gewoontes en manier van werken te veranderen. De werkdruksubsidie kan hierbij goed van pas komen.
Open Met je team de werkdruk verminderen. Schoolleiding neemt leiding naar meer werkplezier

Minicursus 'Aan de slag met het onderwijsresultatenmodel'

Minicursus (circa 10 minuten) van Samen Slimmer PO waarin je leert hoe het Onderwijsresultatenmodel in elkaar zit en wat je er als school mee kunt doen om het onderwijs te verbeteren. Inspecteur Rosaline Hoogstraate behandelt stap voor stap: indicatoren, uitzonderingen, eindtoets 2020, schoolweging, signaleringswaarden, onderzoek en winst. 
Open Minicursus 'Aan de slag met het onderwijsresultatenmodel'

De onderwijsfamilie

Jeroen Dijsselbloem
Amsterdam : Prometheus, 2021. - 208 p.
ISBN 9789044648973
Toen Jeroen Dijsselbloem in 2008 het parlementair onderzoek naar onderwijsvernieuwingen afrondde, was zijn interesse voor het onderwijs voorgoed gewekt. In zijn achterhoofd zaten steeds zijn opa, ouders en vele ooms en tantes die in het onderwijs werkten. Wat kreeg deze onderwijsfamilie mee van de niet-aflatende stroom veranderingen in het onderwijs? Van de Mammoetwet, de basisschool, de basisvorming, het vmbo, Passend onderwijs, het studiehuis, het ontstaan van de roc’s? Dijsselbloem besloot samen met zijn moeder de vele onderwijzers en leraren in hun familie te bezoeken. Iedereen werkte mee. Het resultaat is De onderwijsfamilie: een prachtig beeld van het Nederlandse onderwijs, van immense veranderingen in een relatief korte periode en van een geweldige maatschappelijke emancipatie. In dit familieverhaal komt de geschiedenis van het Nederlandse onderwijs in vrijwel al zijn facetten aan bod. Maar Dijsselbloem kijkt ook verder: kunnen we tevreden zijn over het Nederlandse onderwijs?
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost 22 euro.

Een duidelijke koers naar succesvol en zelfverzekerd lesgeven : hoe de school weer een aantrekkelijke werkplek werd

Berrit Bakker, Loes van Wessum
In: BSM Basisschoolmanagement. - Jrg. 36 , nr. 1 (februari 2022) ; p. 24-27
Al 40 jaar is De Regenboog een begrip in Almere Haven. De school is gegroeid tot een basisschool met negentien groepen. Ondanks de populariteit bij ouders was het verloop de laatste jaren onder het personeel hoog. Sinds november 2019 is Berrit Bakker aangesteld als schoolleider. Toen ze kwam kreeg ze een duidelijke boodschap van haar bestuur mee: de school staat heel goed aangeschreven maar het personeel is niet tevreden. Maak van De Regenboog weer een aantrekkelijke werkplek. Vol enthousiasme pakte Bakker deze klus aan.

Anneke Zantboer: Bedrijf en school hebben meer gemeen dan we dachten

Chris Zwart
In: BSM Basisschoolmanagement. - Jrg. 36, nr. 1 (februari 2022) : p. 14-15
Anneke Zantboer is directeur van basisschool Aeresteijn met bijna driehonderd leerlingen in het Zuid-Hollandse Langeraar. In een duo-verband met een topvrouw uit het bedrijfsleven heeft zij meegedaan aan de pilot van het uitwisselingsprogramma cross-mentoring van de Algemene Vereniging van Schoolleiders (AVS) waarbij het doel was van elkaar te leren en elkaar te coachen. In dit interview deelt zij haar ervaringen en wat zij in dit programma heeft geleerd. 

Benut wetenschappelijk onderzoek optimaal : werken aan een verrijkte praktijk

Marcel Bogaarts
In: BSM Basisschoolmanagement. - Jrg. 36, nr. 1 (februari 2022) : p. 10-13
Kennis uit wetenschappelijk onderzoek kan je onderwijs verrijken. Het is goed om te weten wat een bewezen effect heeft en wat juist niet. Ook bij de besteding van NPO-middelen is dit een belangrijk verantwoordingspunt. Het is echter geen kwestie van 'even de cijfers uitrollen' als we het onderwijs willen verbeteren. De ene school is immers de andere niet. En we weten allemaal: de praktijk is weerbarstiger dan de theorie. Hoe kun je toch profijt trekken uit onderzoeksgegevens? Door de wetenschappelijke kennis hand in hand te laten gaan met informatie uit je eigen school en het deskundige oordeel van de onderwijsgevenden. Niet de wetenschap staat aan het roer, maar de onderwijsprofessional gesteund door onderbouwde informatie uit onderzoek.

Jeroen Dijsselbloem: Ons onderwijs heeft groot onderhoud nodig

Hans Verboon
In: BSM Basisschoolmanagement. - Jrg. 36, nr. 1 (februari 2022) : p. 4-6
Interview met Jeroen Dijsselbloem. Hij komt uit een onderwijsfamilie waarvan opeenvolgende generaties te maken hadden met de niet-aflatende stroom veranderingen die door het onderwijs golfde. Hij besloot samen met zijn moeder de vele onderwijzers en leraren in hun familie te bezoeken. Het resultaat is het boek De Onderwijsfamilie, een indrukwekkend beeld van het Nederlandse onderwijs; van immense veranderingen in een relatief korte tijd en van een geweldige maatschappelijke emancipatie. In dit familieverhaal komt de geschiedenis van het onderwijs in veel facetten aan bod. Maar Dijsselbloem kijkt ook verder: kunnen we tevreden zijn over ons onderwijs? Zijn antwoord geeft hij in dit interview.

Voorziet onderwijs aan 10-14 jarigen in een behoefte? Passende regelgeving nodig

Mark Oortwijn
In: BSM Basisschoolmanagement. - jrg. 36, nr. 1 (februari 2022) : p.7-9
In Nederland zijn er steeds meer initiatieven voor onderwijs aan 10- tot 14-jarigen. In het regeerakkoord 2017 geeft de regering aan meer ruimte te scheppen voor deze onderwijsvorm, binnen de kaders van de wet. Als aanvulling op een monitor van onderzoeksbureau Oberon heeft de Inspectie van het Onderwijs dezelfde initiatieven onderzocht om te zien of de initiatieven voldoende randvoorwaarden hebben ingericht om kwalitatief goed onderwijs te bieden. Met de uitkomsten van dit onderzoek ziet de inspectie kansen, maar zijn er ook zorgpunten naar boven gekomen. De conclusie uit het rapport leiden tot aanbevelingen voor zowel de initiatieven van bestuurders en schoolleiders met hun scholen als de wetgever, inclusief het toezicht. Er is passende wet- en regelgeving nodig voor goed 10-14 onderwijs!

Analyseren van opbrengsten

Het is weer zover; op de meeste basisscholen van Nederland worden in deze periode de M-toetsen van het CITO LVS afgenomen. Na deze periode worden de toetsgegevens normaal gesproken weer diepgaand en uitvoerig geanalyseerd, worden conclusies getrokken en wordt het onderwijsaanbod afgestemd op de behoeften van de leerlingen. Waar moet je van tevoren goed over nadenken als je hiermee aan de slag gaat? En als je aan de slag gaat, hoe kun je dit nu doordacht en handig doen? In dit artikel op LinkedIn geeft Martin Ooijevaar aan op welke wijze dit zou kunnen.
Open Analyseren van opbrengsten

De school als werkplaats : gereedschap voor een sterke kwaliteitscultuur

Eva Naaijkens, Martin Bootsma
: Pica, 2022. - 208 p.
ISBN 9789493209497
Bespreking van de Enigma kwaliteitsaanpak voor scholen. Deze kwaliteitsaanpak kun je zien als het fundament voor het verbeteren en behouden van de kwaliteit van het onderwijs. Dit gebeurt onder andere door de meest gangbare en ondersteunende processen zo eenvoudig en functioneel mogelijk vast te leggen.
Naast een goed fundament, in de vorm van een kwaliteitsaanpak, is er echter ook een goede kwaliteitscultuur nodig om goed onderwijs te verzorgen en om leerlingen het onderwijs te bieden dat zij nodig hebben. Leraren maken vanuit een gedeelde visie onderwijs, werken op veel verschillende manieren met elkaar samen en ontwikkelen samen vaste ritmes en routines die ervoor zorgen dat leraren schoolbreed met elkaar kunnen samenwerken.
In de school als werkplaats helpen leraren elkaar om het vakmanschap te ontwikkelen en te verbeteren en dit leidt tot meer werkplezier en beroepstrots.
Een belangrijk element binnen die organisatie is de erkende ongelijkheid: waar leraren in een team als mens gelijkwaardig zijn, zijn ze dat als professionals niet. Net zoals in de ouderwetse werkplaatsen de gang van gezel tot meester werd gemaakt, wordt een leraar vaardig door oefening en begeleiding.
Andere belangrijke aspecten die de kwaliteit van die cultuur bepalen, zijn bijvoorbeeld de rol van de schoolleider, teamontwikkeling, professionele ruimte en professionele cultuur.
Het boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost 27,95

De school als werkplaats : leraren leren met en van elkaar

Martin Bootsma
In: JSW. - jrg. 105 (2020-2021), nr. 7 (maart 2021). - p. 41-43
Socioloog Richard Sennett (2014) schreef dat bijna iedereen een goed vakman kan worden. Daar is naast veel oefenen ook doelgerichte hulp en begeleiding door collega’s voor nodig. De samenwerking is een cruciaal onderdeel van het vakmanschap.
Open De school als werkplaats

Leidraad: Werken aan onderwijsverbetering - NRO

Hoe kun je als school een lerende organisatie worden? En waarom is dit belangrijk? In de nieuwe leidraad ‘werken aan onderwijsverbetering’ vind je aanbevelingen over het creëren van een onderzoekscultuur. Ook lees je hoe je het werken aan onderwijsverbetering op een onderzoeksmatige en cyclische manier kan aanpakken. Zo kun je op een onderbouwde en duurzame manier onderwijs verbeteren. Bij elke aanbeveling uit de poster vind je tools op de website waarmee je aan de slag kunt in de praktijk.
Open Leidraad: Werken aan onderwijsverbetering

Werk heeft het gebouw verlaten: anders samenwerken na de corona cultuurshock

Jitske Kramer
Amsterdam : Boom, 2021. - 16 p.
ISBN 9789024439713
Jitske Kramer schreef Werk heeft het gebouw verlaten tijdens de tweede lockdown in oktober 2020. Het boek gaat over de impact van corona op het werkende leven en hoe leidinggevenden hier mee om kunnen gaan. Werkritmes werden aangepast en er werd veel thuisgewerkt. In het boek komen vragen aan de orde als: hoe de organisatiecultuur hierop aan te passen? Hoe kan er leiding worden gegeven op afstand? Wat kan de leidinggevende nu doen om er op de lange termijn beter uit te komen? Hoe blijft het team met elkaar verbonden, ook als ze elkaar weken en soms maanden alleen digitaal kunnen zien? Is dit een crisis of een transformatie? En welke nieuwe rituelen zijn nu nodig? 

Het boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost € 18,50

't Wordt tijd dat ik de leiding neem : Olivier B. Bommel en de kunst van het leidinggeven

Rolf Mulder
Amsterdam : Boom, 2021. - 112 p.
ISBN 9789024444137
Stap in de voetsporen van Olivier B. Bommel en leer de fijne kneepjes van leiderschap! Leidinggevenden kunnen meer van stripheld Olivier B. Bommel leren dan je in eerst instantie zou denken. Een van zijn bijzonder markante trekjes is zijn onbedwingbare neiging om voortdurend de leiding te willen nemen en onmogelijke opdrachten uit te delen. Hij komt ermee weg dankzij zijn unieke talent om zijn eigen incompetentie te compenseren met een volstrekt vertrouwen in zijn ‘hulptroepen’. In moderne leiderschapstheorieën komt deze drang om op elke situatie je stempel te willen drukken heel weinig aan de orde. Ten onrechte. Auteur Rolf Mulder identificeert het unieke leiderschaps-DNA van Bommel aan de hand van scènes uit de stripreeks. Ook vergelijkt hij ‘Ollie’ met de Amerikaanse presidenten Obama, Trump en Biden. Met de Bommel-test meet je hoe je zelf scoort op kenmerken als stempeldrang en noblesse oblige. ’t Wordt tijd dat ik de leiding neem zet je aan het denken over je eigen leiderschapscompetenties. Met een knipoog én met een serieuze ondertoon. Want: wie de stijl van Bommel weet toe te passen, heeft de routekaart in handen naar echt leiderschap. Rolf Mulder heeft ruim veertig jaar ervaring als hr-directeur van grote ondernemingen en is nu werkzaam als directeur-bestuurder in het onderwijs. Bommel is voor hem de typische antiheld die desondanks zijn avonturen altijd met groot succes afsluit. Andere antihelden, zoals veel leiders en managers, kunnen hier iets van opsteken.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost 17,50 euro.