Samen in gesprek over cijfers

Het Nederlands Jeugdinstituut ontwikkelde de tool 'Samen in gesprek over cijfers' voor beleidsmedewerkers van gemeenten, samenwerkingsverbanden en jeugdzorgaanbieders. Dit is een leidraad om het gesprek over cijfers te voeren, de juiste mensen daarbij uit te nodigen en gezamenlijk doelen te bereiken. Dit helpt bij het inrichten van een effectief jeugdbeleid.
Open Samen in gesprek over cijfers

De potentie van preventie : over de inzet van effectieve preventie

M. Driedonks en J. Kruip
NJi, 2021. - 4 p.
Preventie is een belangrijk doel van de Jeugdwet. Uit de eerste evaluatie van de Jeugdwet blijkt dat gemeenten nog nauwelijks zijn toegekomen aan het investeren in preventie. Met sterke basisvoorzieningen en een goed onderbouwd preventiebeleid kunnen gemeenten de zorgvraag van kinderen, jongeren en ouders verminderen en het jeugdstelsel vernieuwen. Dat stelt het NJi op basis van onderzoek naar de effecten van preventie in het jeugdveld.
Open De potentie van preventie 

Kennis over de jeugd-ggz voor gemeenten

Een overzicht van Kenniscentrum Kinder- en jeugdpsychiatrie met actuele thema’s voor gemeenten, zoals integraal werken, stigma, en signalering en triage. En verder een rapport met kennisbehoefte van gemeenten. Het Kenniscentrum bundelt de beschikbare kennis daarover nu op een vernieuwd deel van de website. Open de site van Kinder- en jeugdpsychiatrie voor gemeenten

Samenwerking kinderopvang en jeugdzorg [themanummer Kindcentrum BBMP]

Themanummer van het tijdschrift Kindcentrum BBMP, nr. 1 januari/februari 2020, met een reeks artikelen over de samenwerking tussen kinderopvang en jeugdzorg:

• Zorg op maat in de eigen context  - Wilma Schepers
  Het lijkt erop dat het gedachtegoed van passende kinderopvang goed is geland in de sector. Was Alert4You ooit een voorloper, nu wordt er in de praktijk op veel meer plekken samengewerkt tussen jeugdzorg, kinderopvang en onderwijs. 
• Hoorn, Almere en Heerenveen - Jitty Runia
  Drie voorbeelden van samenwerking tussen kinderopvang, jeugdzorg en onderwijs. In Heerenveen zijn krachten gebundeld voor een gezamenlijke aanpak binnen kindcentrum Skoatterwiis. Almere kent een pilot Sterke Start. En in Hoorn is een ambulant inclusieteam actief, waardoor kinderen op hun eigen reguliere school en opvang kunnen blijven. 
• Kinderen met een plus - Jitty Runia
  'Kinderen met een Plus' in de gemeente Utrechtse Heuvelrug heeft tot doel kinderen binnen de kinderopvang of op een gespecialiseerde speelleergroep extra zorg te bieden. Het is een succes, zowel kinderen, ouders als pedagogisch medewerkers voelen zich gesteund. 
• In de praktijk vinden we elkaar - Yvonne Huisman
  In Rotterdam-Rijnmond bestaat innige samenwerking tussen kinderopvangorganisatie KindeRdam en MEE Rotterdam. In het artikel wordt ingegaan op ontwikkelingen, kansen en knelpunten. 
• Samen strijden tegen kindermishandeling - Maryse Nijhof-Broek en Janneke Schalkwijk  
• Grote verschillen tussen gemeenten - Maria Jongsma
  Het zijn net verschillende aanpakken, in Groningen en Drenthe. Maar wat zijn de succesfactoren, alles overziend? Verbinding, partnerschap en professionaliteit blijken sleutelwoorden. Medewerkers uit jgz, jeugdzorg en kinderopvang moeten elkaar kennen, zodat kinderen en ouders heel laagdrempelig hulp kunnen ontvangen. 

Opgroeien in Nederland : een impressie van de voorzieningen waarmee kinderen en gezinnen te maken kunnen krijgen

Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut, 2018. - 9 p.
Schema, ontwikkeld door het Nederlands Jeugdinstituut in samenspraak met gemeenten, dat laat zien welke voorzieningen en wetten een rol kunnen spelen in het leven van kinderen, jongeren en hun opvoeders. De voorzieningen waar kinderen en ouders mee te maken kunnen krijgen zijn verdeeld in 3 categorieën. De eerste categorie zijn de basisvoorzieningen. Gewoonlijk hebben ouders en kinderen alleen contact met deze basisvoorzieningen. Dit zijn bijvoorbeeld school en het consultatiebureau. Als zich eenvoudige problemen voordoen, zijn er organisaties die basisondersteuning (categorie 2) bieden, bijvoorbeeld een opvoedcursus. Bij complexere problemen, is er intensieve en gespecialiseerde ondersteuning (categorie 3) nodig. Een voorbeeld hiervan is een dyslexiebehandeling. Deze voorzieningen zijn in het schema onderverdeeld in levensdomeinen. De levensdomeinen zijn: psychische gezondheid, sociaal netwerk, woonomgeving, onderwijs en dagbesteding, financiën, werk & inkomen en veiligheid.
Open Opgroeien in Nederland

De inzet van zorg in onderwijstijd bij 90 scholen voor speciaal onderwijs : quickscan

Utrecht : Nederlands Jeugdinsituut, 2019. - 11 p.
In de brief aan de Tweede Kamer van 23 november 2018 over Onderwijs en Zorg zetten de minister van Onderwijs en de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport uiteen hoe zij willen zorgdragen dat ieder kind zich kan ontwikkelen door de combinatie van zorg en onderwijs beter te regelen voor kinderen met een (grote) ondersteuningsbehoefte als gevolg van cognitieve beperkingen, medische of psychische problemen, lichamelijke beperkingen en/of beperkte sociaal emotionele ontwikkeling. Op basis van een analyse van de huidige praktijk worden vijf aandachts- en knelpunten genoemd. Tien maatregelen, die worden genoemd, dragen in samenhang bij aan oplossingen voor genoemde knelpunten. Maatregel 1: Betere financiering van zorg in onderwijs voor kinderen met complexe problematiek, heeft betrekking op deze Quickscan. Ondersteuningsvragen, die het Nederlands Jeugdinstituut bereikten vanuit organisaties in het veld, zijn reden geweest deze Quickscan uit te voeren onder de scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs die onder andere werkzaam zijn voor leerlingen met een ernstige meervoudige beperking. De uitkomsten van de Quickscan kunnen benut worden om met betrokkenen uit het veld, zowel vanuit de zorg als vanuit het (speciaal) onderwijs en met gehandicapten- en ouderorganisaties te werken aan een pakket van maatregelen dat in samenhang de financiering en organisatie van de zorg in onderwijstijd vereenvoudigt.
Open de quickscan De inzet van zorg in onderwijstijd bij 90 scholen voor speciaal onderwijs 

Verrassend passend : Passend onderwijs in de praktijk

Utrecht : Nederlands Jeugdinsituut/Steunpunt Passend Onderwijs, 2019 . - 56 p.
In dit rapport zijn acht voorbeelden opgenomen waarin onderwijs en jeugdhulp samen optrekken. Deze praktijkverhalen willen duidelijk maken dat samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp kan helpen bij problemen van kinderen of gezinnen, maar ook dat met deze samenwerking problemen kunnen worden voorkomen doordat er vroegtijdig hulp wordt ingezet. Deze preventieve functie van de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp zijn in alle praktijkvoorbeelden terug te zien. In de nabeschouwing worden de werkzame factoren van de voorbeelden besproken. Verbinding van onderwijs en jeugdhulp kan op veel verschillende manieren vorm krijgen. Wanneer partijen er met elkaar over nadenken wat de jeugd in hun gemeente of regio kenmerkt en wat hun gezamenlijke ambities zijn, kan dat leiden tot gemeenschappelijke waarden en een gemeenschappelijke taal om preventief als professionele partners met ouders en kinderen samen op te trekken. Ook kunnen er dan gerichte interventies en programma’s worden ingericht voor specifieke doelgroepen. Doordat de samenwerking in diversiteit en breedte kan verschillen, is het van belang dat er samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp op alle niveaus wordt ontwikkeld.
Open Verrassend passend deel 1
Open Verrassend passend deel 2

De staat van de schoolleider 2019

Utrecht : AVS ; VO-Raad, 2019. - 36 p.
Naast het openingsartikel, waarin vier schoolleiders hun vak omschrijven, staan in de publicatie vier artikelen die actuele thema’s rond het schoolleidersvak aansnijden:

1. 'Onderwijs en zorg' raken steeds meer verweven: wat betekent dit voor het werk van een schoolleider?
2. 'De positie van de middenmanager in het voortgezet onderwijs'. Wie is die hardwerkende middenmanager, die cruciaal is voor het reilen en zeilen van een school, maar het vak meestal zelf onder de knie moet krijgen? En behartigt deze leidinggevende vooral de belangen van de directie of juist van zijn mensen?
3. 'Het samenspel tussen directie, bestuur en toezicht'. Omdat het vak van schoolleider eenzaam is, is het des te belangrijker dat hij steun heeft van bestuur en toezichthouder. Hoe zorg je voor respect voor elkaars rol, zonder je eigen verantwoordelijkheid te verliezen? Hoe bouw je samen aan de kwaliteit van onderwijs? En hoe geef je elkaar professionele ruimte?
4. 'De toegenomen urgentie van de competentie ‘communicatie’. Als schoolleider in de huidige maatschappij moet je continu schakelen tussen verschillende niveaus en in- en externe partners (zoals kinderopvang, gemeente, buurthuis of sportaccommodatie, mondige ouders). Welke belangen zijn in het geding? “Schoolleider zijn vergt moed. Je moet hart voor de zaak hebben en duidelijk durven zijn”, aldus een geïnterviewde schoolleider.

Open De staat van de schoolleider 2019 

Landelijke inventarisatie aansluiting onderwijs en jeugdhulp 2018

Michiel van der Grinten, Miriam Walraven, Debbie Kooij
Utrecht : Oberon, 2018. - (Evaluatie passend onderwijs ; 47)
Samenwerkingsverbanden en gemeenten zoeken naar mogelijkheden voor een betere aansluiting tussen passend onderwijs en jeugdhulp. Om zicht te krijgen op de wijze waarop gemeenten deze aansluiting vorm geven, werd er in 2018 door de Ministeries van OCW en VWS samen met de VGN een landelijk onderzoek verricht. Het eerste dat opvalt is dat er veel gebeurt op de aansluiting tussen het onderwijs en jeugdhulp. De afgelopen jaren zijn er stappen gezet voor een betere aansluiting en de eerste opbrengsten hiervan komen in beeld. Samenwerkingsverbanden en gemeenten geven de aansluiting tussen passend onderwijs en jeugdhulp vorm door onder andere samen te werken aan het realiseren van jeugdhulp op school en het tot stand brengen van diverse soorten onderwijszorgarrangementen. De samenwerking neemt verschillende vormen aan waarbij het ketenmodel en het netwerkmodel dominant zijn. Gedeelde visie, onderling vertrouwen en persoonlijk contact, goede randvoorwaarden en actieve betrokkenheid van partners blijken werkzame factoren te zijn. Wanneer deze factoren meer aanwezig zijn, ervaren gemeenten en samenwerkingsverbanden dat de aansluiting meer oplevert en zijn zij meer tevreden over de aansluiting. Ook blijkt dat het belangrijk is om binnen het beleid en bestuur plannen op elkaar af te stemmen en om monitoring in gang te zetten en evaluaties uit te voeren. Op dit moment worden door samenwerkingsverbanden en gemeenten opbrengsten gezien op het vlak van meer thuisnabije hulp en ondersteuning, minder thuiszitters en meer maatwerk. Ook zijn er een aantal punten niet bereikt zoals de vermindering van de werkdruk, administratieve lasten en het aantal verwijzingen naar gespecialiseerde zorg.

• Open Landelijke inventarisatie aansluiting onderwijs en jeugdhulp 2018 (40 p.)
• Open Bijlagen eindrapport Onderwijs & Jeugdhulp 2018 ( 120 p.)
• Open Factsheet Onderwijs & Jeugdhulp 2018 (1 p.)

Jongerenwerk en voortgezet onderwijs : partners in het versterken van schoolcarrières van jongeren

Asia Sarti, Willeke Manders, Judith Metz
Amsterdam : Hogeschool Amsterdam, 2019. - 30 p.
Deze bundel met vijf praktijkvoorbeelden wil een beeld van de diversiteit aan samenwerkingen tussen het voortgezet onderwijs en het jongerenwerk geven als inspiratie voor beleidsmedewerkers bij gemeenten, voor managers en uitvoerend personeel in het jongerenwerk en voortgezet onderwijs, en voor studenten pedagogiek, sociaal werk en sociaal beleid.
Enkele voorbeelden van samenwerking tussen het voortgezet onderwijs en het jongerenwerk zijn:
- Samenwerking The Mall de Baarsjes en het Marcanti College, Amsterdam
- Samenwerking JoU en Trajectum College, Utrecht
- Samenwerking Bindkracht10 en Pro College, Nijmegen
Open het rapport Jongerenwerk en voortgezet onderwijs 

Effectief werken in het veranderende jeugdveld : naar een gezamenlijke visie

Inge Bastiaanssen
Utrecht : Nederlands Jeugdinstituut, 2019. - 16 p.
Gemeenten, jeugdhulporganisaties en professionals willen samen zorgen dat kinderen, jongeren en ouders jeugdhulp krijgen die past bij hun situatie en die effectief is. Effectief werken is echter niet eenvoudig. De notitie Effectief werken in het veranderende jeugdveld wil een raamwerk bieden voor gemeenten en jeugdhulpaanbieders die in maatschappelijk partnerschap effectieve jeugdhulp willen realiseren. Iedereen wil dat de jeugdhulp zo effectief mogelijk werkt, of het nu gaat om preventie, vroegtijdige ondersteuning of specialistische behandeling. Maar de wetenschappelijke onderbouwing van hulpvormen en behandelmethoden is nog erg beperkt. Om toch effectieve jeugdhulp te bieden, is het nodig te investeren in het vakmanschap van jeugdprofessionals, zodat ze in staat zijn interventies of elementen daarvan op een goede manier in te zetten. Die investering levert het meeste op wanneer gemeenten en jeugdhulporganisaties samenwerken om goede resultaten te boeken, op basis van een gezamenlijke visie op effectief werken. De notitie zet de uitgangspunten voor effectief werken op een rij. Een van die uitgangspunten is dat gemeenten met professionals, aanbieders, ouders en jongeren in gesprek blijven over wat effectieve jeugdhulp is. De hier gepresenteerde visie op effectieve jeugdhulp kwam tot stand in gesprek met verschillende partijen in het jeugdveld.
Open de notitie Effectief werken in het veranderende jeugdveld 

Integratie opvang en zorg werpt vruchten af

Verslag van een interview met Jeannette Doornenbal waarin zij vertelt over de intensivering van de samenwerking tussen kinderopvang, onderwijs en zorg. In het oktobernummer 2017 van het tijdschrift Vroeg.
Intensiveren van de samenwerking tussen kinderopvang, onderwijs en zorg vormde de afgelopen drie jaar de rode draad van het landelijke project PACT. De resultaten spreken voor zich. “Pedagogische medewerkers voelen zich gesteund met zorgexpertise op de werkvloer”, vertelt Jeannette Doornenbal. “Hierdoor is men beter in staat om de ontwikkeling van ieder kind te stimuleren en probleemgedrag in een vroeg stadium te normaliseren, dus zonder dat daar direct diagnostiek en behandeling voor nodig is.”
Open Integratie opvang en zorg werpt vruchten af

Samenwerking in beeld 2 : basisscholen, kinderopvang en kindcentra: de stand van het land 2019

Michiel van der Grinten, Marleen Kieft, Debbie Kooi
Utrecht : Oberon, 2019 . - 69 p. / 2 p.
Verslag van de uitkomsten van landelijk onderzoek (na een eerste meting in 2016) naar de samenwerking tussen basisscholen en kinderopvang, met specifieke aandacht voor de ontwikkeling van kindcentra. Tevens wordt er een beeld geschetst van de stand van het land anno 2019 en van de trends die in deze samenwerking zichtbaar worden.
Uit de resultaten komt naar voren dat vrijwel alle bassisscholen samenwerken met de kinderopvang. Vergeleken met 2016 zijn onderwijs en kinderopvang intensiever gaan samenwerken. Zo zorgt de samenwerking voor een betere onwikkeling van kinderen, kinderen gaan met meer plezier naar school, kinderen die zorg nodig hebben worden sneller geholpen, ouders kunnen arbeid en zorg gemakkelijker combineren en het zorgt voor meer duidelijkheid voor ouders over bij wie ze terecht kunnen. Voor de toekomst geldt dit dat er stoppen met samenwerken geen optie is. Andere toekomstplannen zijn:
- Uitbreiden met zorg: Degenen die plannen hebben om de samenwerking uit te bouwen met meer partijen denken daarbij in de eerste plaats aan samenwerking met de zorg. Zij streven naar een sterkere verbinding met jeugdhulp en zorgaanbieders.
- Naar een nieuwe entiteit: Op de lange termijn wil bijna de helft van de bestuurders de eigen organisatie laten opgaan in een nieuwe entiteit en toewerken naar een integrale organisatie voor onderwijs en kinderopvang, bijvoorbeeld in de vorm van een kindcentrum.
Open het Rapport met Factsheet 

Kindcentra 2020 - de uitwerking : een realistisch perspectief

Gijs van Rozendaal, Maaike Vaes
[S.l.] : Kindcentra 2020, 2015. - 207 p.
Kindcentra 2020, een initiatief van bestuurders uit onderwijs, kinderopvang, peuterspeelzalen en gemeenten, geeft in Kindcentra 2020 een perspectief van hun visie op de toekomst van voorzieningen voor jonge kinderen. Vanuit het belang van een optimale ontwikkeling van kinderen, streven partijen naar integrale voorzieningen voor alle kinderen van nul tot en met twaalf jaar. In het kindcentrum wordt vanuit één pedagogisch educatieve visie gewerkt: kinderen worden in staat gesteld hun talenten optimaal te ontwikkelen door doorlopende ontwikkelingslijnen, dagarrangementen en kindnabije zorg. Er wordt intensief samengewerkt op het gebied van zorg en welzijn. Het boek biedt de contouren voor een Wet kindercentra, beschrijft de pedagogische uitgangspunten, biedt oplossingen voor belemmeringen op het gebied van arbeidsverhoudingen en medezeggenschap in kindcentra, laat zien hoe kindcentra een ankerpunt kunnen zijn binnen het sociale domein en berekent hoeveel deze plannen kosten. Open het document