De gelukkige school [podcastserie]

Elke dag samen een beetje beter. Met je team, met je leerlingen, met jezelf? Hoe doe je dat? Hoe zorg je ervoor dat je als leraar en leidinggevende steeds beter wordt in je vak en hoe wordt je als team samen steeds sterker? En dat alles graag met minder werkdruk, in plaats van meer. Daar hebben Jelle Verwer en Tessa Brummelkamp het over in de leerKRACHT-podcast: de Gelukkige School. In deze podcast (30-40 min. per aflevering) nodigen ze elke aflevering iemand uit het onderwijs uit om over een inspirerend onderwerp te praten:
Aflevering 1: Focus met Bernie Kooistra
Aflevering 2: Bewezen effectieve onderwijstools met Lotte Leijdekkers
Aflevering 3: Gedeeld Leiderschap met Marjolijne Mulders
Aflevering 4: Veilig veranderen met Eveline Driest
Aflevering 5: Positieve verwachtingen met Sebastian Blanck
Aflevering 6: Eigenaarschap in je team met Anneke Hesseling
Aflevering 7: Werkgeluk met Joke van Sliedregt en Karin Landman
Aflevering 8: Een onderzoekende houding met Joël Kamminga
Aflevering 9: Leerlingen betrekken met Daan Switters
Open de pagina met de podcasts De gelukkige school

Deep learning spel

Fullan, M., Quinn, J., & McEachen, J. (2022). Deep learning spel: Met collega's in gesprek over onderwijs, vanuit de zes mondiale competenties! Helmond: Onderwijs Maak Je Samen.

Met het Deep Learning Spel (48 kaarten + handleiding) kunnen schoolteams gedachten, standpunten en perspectieven uitwisselen over het onderwijs in relatie tot de zes mondiale competenties. Door middel van verschillende spelvormen kunnen ze discussieren over, en kritisch kijken naar het onderwijs in de eigen school. Dit kan aanleiding zijn tot veranderingen in het onderwijsaanbod of het herzien van de visie en uitwerking van leidende principes en ambities.
Michael Fullan en zijn collega’s hebben een kader ontwikkeld om binnen het primair- en voortgezet onderwijs verdiepend leren vorm te geven. Fullan, Quinn en McEachen onderscheiden zes mondiale competenties, die bij verdiepend leren worden aangewakkerd en ontwikkeld. Deze competenties worden de 6 C's genoemd. Dit zijn een set vaardigheden die leerlingen nodig hebben om goed te kunnen functioneren in de maatschappij. De 6 C's zijn: karakterontwikkeling (character), burgerschap (citizenship), samenwerking (collaboration), communicatie (communication), creativiteit (creativity) en kritisch denken (critical thinking). Dit werken zij uit in de boeken Deep Learning en Deep Learning in de praktijk.

Is teamteaching effectief om de samenwerking tussen leerkrachten te verbeteren?

Teamteaching heeft een positief effect op het belang dat leerkrachten hechten aan samenwerking en op het vertrouwen van leerkrachten in hun eigen capaciteiten om samen te werken. Ook helpt teamteaching om minder ervaren leerkrachten gelijkwaardigere samenwerkingspartners te laten worden. Gedurende het proces moeten teamleden blijven communiceren over de visie op het onderwijs, de rolverdeling en de lespraktijk. Randvoorwaarden voor teamteaching zijn openheid, vertrouwen, respect en gelijkwaardigheid.
Open Is teamteaching effectief om de samenwerking tussen leerkrachten te verbeteren?

Een duidelijke koers naar succesvol en zelfverzekerd lesgeven : hoe de school weer een aantrekkelijke werkplek werd

Berrit Bakker, Loes van Wessum
In: BSM Basisschoolmanagement. - Jrg. 36 , nr. 1 (februari 2022) ; p. 24-27
Al 40 jaar is De Regenboog een begrip in Almere Haven. De school is gegroeid tot een basisschool met negentien groepen. Ondanks de populariteit bij ouders was het verloop de laatste jaren onder het personeel hoog. Sinds november 2019 is Berrit Bakker aangesteld als schoolleider. Toen ze kwam kreeg ze een duidelijke boodschap van haar bestuur mee: de school staat heel goed aangeschreven maar het personeel is niet tevreden. Maak van De Regenboog weer een aantrekkelijke werkplek. Vol enthousiasme pakte Bakker deze klus aan.

Bouwen aan vertrouwen : thema kaartenspel

Yolanda van Dongen, Gea Zeilstra
Den Haag : Van Dongen & Co, 2020
ISBN 8717953205704
Hulpmiddel om echt met elkaar in gesprek te komen. Het spel is in te zetten voor: versterken van de samenwerking; kennismaken van een startend team; intervisie; themadagen; eigen en/of teamreflectie; teamcoaching; individuele coaching. Het spel bestaat uit 13 x 4 kaarten met de volgende thema’s: Communicatie, Doelen, Effectiviteit, Leiderschap, Leren & ontwikkelen, Passie, Samenwerking, Talent, Team, Veranderen, Verbinden, Vertrouwen, Visie. Bijgesloten zitten 7 spelvarianten.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het spel kost 14,50 euro.

Blij(f) wendbaar : bevlogen aan het werk met jezelf, je team en je organisatie

Stephen Steijger, Arjan Jansen van 't Land, Viktor Steijger
Amsterdam : Boom, 2021. - 208 p.
ISBN 9789024438402
De focus van dit boek ligt op hoe je als leidinggevende eigenaarschap kunt vergroten, verbeteren en stimuleren, welke concrete stappen je daartoe kunt zetten en waar je invloed kunt uitoefenen. De auteur onderscheidt vier fasen van eigenaarschap: richting en motivatie, Ja ik wil, Ja ik kan, Ja ik mag. Het voorafgaande is gebaseerd op het endowment-effect: als je het gevoel hebt dat iets van jezelf is, hecht je er meer waarde aan. Vervolgens worden de vier fasen uitgewerkt en voorzien van een casus. In dit hele proces blijkt hoe belangrijk voorbeeldgedrag en getoonde kwetsbaarheid van de leidinggevende zijn. Het boek besteedt verder aandacht aan eigenaarschap en teamontwikkeling, meten en weten (LIDRS-model) en crisismanagement. Afgesloten wordt met een praktijkgerichte checklist vergroten van eigenaarschap.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost 23,50 euro.

Duurzame implementatie van onderwijsverbetering

Blog waarin René Kneyber (Toetsrevolutie) de belangrijkste boodschappen deelt uit drie recente publicaties over duurzame implementatie en docent- en teamprofessionalisering. Spoiler alerts: actieve betrokkenheid van de schoolleider of opleidingsmanager doet ertoe en het leerproces van docenten kent dezelfde principes als het leerproces van leerlingen en studenten. Durf dus ook te denken in langere termijndoelen.
Bron: Dominique Sluijsmans op LinkedIn
Open Duurzame implementatie van onderwijsverbetering

Beter netwerken als leraar: wie je kent, bepaalt wat je weet

Leraren en directeurs scholen zich inhoudelijk bij, maar netwerken nauwelijks. Experten Piet Van den Bossche en Sara Van Waes (UAntwerpen) formuleren 8 inzichten voor sterke relaties én meer kennis in je team.
Open Beter netwerken als leraar: wie je kent, bepaalt wat je weet

Het spel der ongeschreven regels : verander op speelse wijze hardnekkige patronen in teams

Leonie van Rijn, Annemieke Figee
Amsterdam : Firijn, 2021
ISBN 9789082727722
Hulpmiddel om patronen in de samenwerking scherp te krijgen, bespreekbaar te maken en te veranderen. Patronen in de samenwerking zie je terug in ongeschreven regels. Sommige ongeschreven regels zijn heel waardevol voor een team en andere zijn onwenselijk omdat ze de prestaties van het team in de weg staan. Door met elkaar in gesprek te gaan over de ongeschreven regels zet je een eerste stap richting verandering. In het boek ‘Ongeschreven regels’ krijg je praktische handvatten om de noodzakelijke vervolgstappen te zetten of te begeleiden.
Dit teamspel helpt om…
- spannende zaken op een luchtige manier bespreekbaar te maken
- van het probleem van enkelen het probleem van velen te maken
- de urgentie om bepaalde patronen te versterken of te veranderen te vergroten
- elkaar in de dagelijkse praktijk scherp te houden op de ongeschreven regels 

Voorbeeld ongeschreven regels:
- Je moet hier wel tegen een geintje kunnen.
- Wij roepen niet zomaar iets. Wij denken eerst goed na.
- Feedback levert bij ons vaak gedoe op.
- Drukte vinden wij een goed excuus om afspraken niet na te komen. 

Het spel bevat 55 kaarten.
Op de voorzijde van de kaarten staan ongeschreven regels.
De achterzijde bestaat uit twee delen. Het bovenste deel gaat over het teamcultuurmodel. Daar zie je de teamculturen vetgedrukt waar wij de ongeschreven regel meestal tegenkomen.
Op elke kaart vind je een vraag die het gesprek over de ongeschreven regel op de voorzijde in teams kan verdiepen. In het spel tref je een QR-code aan. Via de QR-code kom je op de site waar je compacte informatie vindt over de achterliggende theorie, de modellen en drie werkvormen bij het spel. Het spel is ook zeer geschikt voor zelfsturende teams.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het spel kost 24,95. Het boek kost 22,95

Goed teamwerk : hoe teams beter kunnen presteren en floreren

Karin Derksen
Amsterdam : Boom, 2021. - 206 p.
ISBN 9789462764088
Overzicht van de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek naar teamwerk, met praktische voorbeelden. tips en tools. Je krijgt inzicht in de randvoorwaarden die nodig zijn voor goed teamwerk en leest hoe je een goede samenwerking realiseert. Ook komt leiderschap en zelfsturend teamwerk aan bod met extra aandacht voor remote teamwerk: hoe realiseer je goed teamwerk als je op afstand samen moet werken?
Plek in kenniscentrum Team 20210-DERK

Teamoverlegwaaier : beweeg je team in 8 stappen van informeren naar inspireren

Renate van Dijken
Rotterdam : Your Branding, 2020. - 1 waaier
ISBN 9789082995091
Hulpmiddel bij teamoverleg. De Teamoverlegwaaier helpt je aan de hand van thema’s in negen stappen beter vergaderen. 
Niet aanwezig in kenniscentrum. De waaier kost € 44,95

Erken de ongelijkheid : de kracht van diversiteit in onderwijsteams

Bijlsma, Hannah; Keyser, Mirjam
Huizen : Uitgeverij Pica, 2021
128 p.
ISBN 9789493209213
Dit boek is een pleidooi voor het benutten van uiteenlopende leerkrachtvaardigheden in het onderwijs. Meer variatie in functies biedt volgens de auteurs van het boek meer mogelijkheden om de school een stabiele basis van kwaliteit te geven. Dit komt het leren van leerkrachten én het leren van leerlingen ten goede en versterkt dus de onderwijskwaliteit op een school. Diverse onderwijsexperts geven hun visie op dit onderwerp. Zij benadrukken vanuit hun expertise, ervaringen en kennis de kracht van diversiteit in onderwijsteams. Zij gaan in op de vragen rondom het erkennen van ongelijkheid en de inzet van anders opgeleide leerkrachten in de school. Ze zijn kritisch, schrijven harde statements over het huidige onderwijs en hebben als doel om de lezers te laten nadenken over hun eigen schoolorganisatie. In het boek zijn aanbevelingen te vinden om de ontwikkeling van leerkrachten te stimuleren en de verschillen tussen leerkrachten te erkennen. Met bijdragen van: Eva Naaijkens (voorwoord), Marc Vermeulen en Marjan Vermeulen, Marco Snoek, Paul Baan en Ruut Veenhoven, Brigit van Rossum en Anje Ros, Myriam Lieskamp, Joseph Kessels.
Niet aanwezig in het kenniscentrum, het boek kost € 19,95

5 Tips van schoolleider Eva Naaijkens om weer op te starten met het team

Hoe start je als schoolleider weer op met je team in deze periode waarin alles onzeker is? Verus belde met Eva Naaijkens, een van de bekendste schoolleiders van het land en schrijfster van het bekroonde boek ‘En wat als we nu weer eens gewoon gingen lesgeven’. Zij geeft vijf tips over haar aanpak op de werkvloer. Open 5 Tips van schoolleider Eva Naaijkens om weer op te starten met het team

Psychologische veiligheid : zo vorm je vrijmoedige teams

Hans van der Loo, Joriene Beks

Amsterdam : Boom, 2020. - 159 p.

ISBN 9789024429950

Psychologische veiligheid zorgt voor een klimaat waarin onderling vertrouwen gekoppeld wordt aan vrijmoedigheid en het verlangen om verschil te maken. En waarin je ook in verwarrende tijden samen kunt overleven en aan de weg blijft timmeren. Psychologische veiligheid geeft medewerkers het gevoel erbij te horen, moedigt ze aan hun mening te uiten, gemaakte fouten openlijk te bespreken en veelbelovende ideeën aan te dragen. Het leidt tot aantoonbare verbeteringen in eigenaarschap, samenwerking, leren, creativiteit en presteren.

Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 20,--

CurriculumKit : bouw spelenderwijs aan betekenisvol onderwijs

Wessel Peeters, Michiel Lucassen, Ilona Wevers, Reinier Geurts
Helmond : Onderwijs maak je samen, 2020
Praktisch kaartspel om samen met je team een deel van het curriculum te (her)ontwerpen. Kom tot nieuwe inzichten en bouw met bouwstenen als leerstrategieën, formatief handelen, leren zichtbaar maken en activerende didactiek aan effectieve lessen en betekenisvolle toetsing. Met het team doorloop je in ongeveer 2.5 uur verschillende stappen, waarbij je samen vaststelt: wat leerlingen gaan leren, hoe ze dat gaan leren, hoe ze dat zichtbaar gaan maken en hoe ze feedback krijgen (en worden beoordeeld). Dit wordt gedaan middels een duidelijke structuur en een breed aantal suggesties. Je speelt dit spel met behulp van een canvas waar je de kaarten op kunt leggen. Op dat canvas worden de keuzes vastgelegd. Het canvas is te downloaden.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het spel kost € 49,95

De winst van een gezond team : betrokken en daadkrachtige teamleden, die hun grenzen durven te verleggen

Eric Slager

Assen : Van Gorcum, 2019. - 128 p.

ISBN 9789023256816

Met behulp van praktische handvatten laat de auteur zien hoe een school met een effectief team een positieve bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling van de onderwijsorganisatie. Met een team dat betrokkenheid, vernieuwend vermogen en daadkracht heeft. De teamleden ervaren het werken in een team als zinvol en leerzaam. Het boek beschrijft op hoofdlijnen wat er voor nodig is om succesvol met teams te werken, en het team gezond te maken. Elk hoofdstuk bevat quick scans en zelfassessments om een vertaling te maken naar een werkelijke teamsituatie, de persoonlijke vaardigheden en attitude. Daarnaast biedt het boek mogelijkheden waarmee getoetst kan worden of de gemaakte keuzes een blijvend positief effect hebben op het team.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 15,--

Topteams. Confronteert, inspireert, motiveert

Wilma Kuipers
Almere : Amygdala, 2019
ISBN 9789491565007
Doos met 110 speelkaarten.
Dit spel laat deelnemers op een speelse manier kennismaken met drijfveren van henzelf en de andere leden van het team. Zit ik op één golflengte en heb ik vergelijkbare drijfveren als anderen? Dan begrijpen teamleden elkaar gemakkelijker. Het kan zijn dat teamleden blinde vlekken of valkuilen hebben. Spelers leren wat andere collega's met andere drijfveren te bieden hebben en hoe ze elkaar aanvullen. Zo ontstaat een team waarin ieder floreert.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het spel kost € 22,50

Wendkrachtspel. Ontdek de wendbaarheid van mensen en team

Natascha Wijnen

Heemskerk : Wendkracht, 2019

Doos met 110 vraagkaarten en 10 spelbordkaarten.

Het doel van dit spel is dat deelnemers op een actieve en positieve manier hun eigen wendkracht en die van collega's ontdekken. Er ontstaat een persoonlijk en gezamenlijk beeld over welk gedrag nodig is om wendbaar te zijn. Daarnaast leren mensen zichzelf en elkaar op een andere manier kennen. Dit draagt bij aan persoonlijke en teamontwikkeling.

Niet aanwezig in kenniscentrum. Het spel kost € 49,95

Teamwaaier : teams aan zet

Marijke Lingsma

Amsterdam : Boom, 2019. - 26 p.

ISBN 9789024428724

Teamwaaier voor teams die agile of zelforganiserend willen werken. Met doordenkertjes en werkvormen voor teams die hun wendbaarheid, veerkracht en vitaliteit willen vergroten.

Niet aanwezig in kenniscentrum. Prijs: € 15,50

Praktijkboek teamcoaching, aan de slag

Marijke Lingsma, Roy de Brabander
3e herz. ed.. - Amsterdam : Boom, 2018. - 288 p. : afb., schema ; 24 cm
Met lit. opg. ISBN 9789024425716
Praktijkboek - bij 'Aan de slag met teamcoching' van Marijke Lingsma (herziene editie 2018) - met leervormen en werkmodellen als handvatten voor die teamcoach die nodig zijn om het teamleren te bevorderen. Het boek bespreekt diverse leervormen om je eigen bekwaamheid als systeemgericht coach te vergroten én werkmodellen die je tijdens het teamcoachen kunt inzetten voor het leerproces tijdens de ontwikkeling van een zelfsturend team. Teamcoaching is een krachtig middel om teams in staat te stellen hun doelen te realiseren en zich duurzaam te ontwikkelen.
Plek in kenniscentrum: Coaching 13120-LING