Naar een integratie van de basisvoorzieningen voor jonge kinderen en gezinnen

[S.l.] : Intesys, 2019. - 182 p.
Met lit. opg.
De integratie van kwetsbare kinderen in opvang en zorg en de ondersteuning van gezinnen met jonge kinderen lukt wellicht beter met een geïntegreerde samenwerking tussen voorzieningen. Het Europese Intesys-programma brengt daarom experts en professionals uit heel Europa samen om kennis over geïntegreerde samenwerking tussen voorzieningen op te bouwen en te delen. De focus op de warme overgang tussen voorzieningen voor 0- tot 3-jarigen, kleuterscholen en buitenschoolse opvang, met aandacht voor inspraak van de ouders leidde tot beleidsaanbevelingen en een toolkit. De toolkit wil verschillende actoren begeleiden en ondersteunen op hun pad naar geïntegreerd werken, zonder uit het oog te verliezen dat het hele systeem in de eerste plaats, het jonge kind en zijn gezin binnen een specifieke context, moet ondersteunen.
Open Toolkit geïntegreerd samenwerken 

Opgroeien in Nederland : een impressie van de voorzieningen waarmee kinderen en gezinnen te maken kunnen krijgen

Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut, 2018. - 9 p.
Schema, ontwikkeld door het Nederlands Jeugdinstituut in samenspraak met gemeenten, dat laat zien welke voorzieningen en wetten een rol kunnen spelen in het leven van kinderen, jongeren en hun opvoeders. De voorzieningen waar kinderen en ouders mee te maken kunnen krijgen zijn verdeeld in 3 categorieën. De eerste categorie zijn de basisvoorzieningen. Gewoonlijk hebben ouders en kinderen alleen contact met deze basisvoorzieningen. Dit zijn bijvoorbeeld school en het consultatiebureau. Als zich eenvoudige problemen voordoen, zijn er organisaties die basisondersteuning (categorie 2) bieden, bijvoorbeeld een opvoedcursus. Bij complexere problemen, is er intensieve en gespecialiseerde ondersteuning (categorie 3) nodig. Een voorbeeld hiervan is een dyslexiebehandeling. Deze voorzieningen zijn in het schema onderverdeeld in levensdomeinen. De levensdomeinen zijn: psychische gezondheid, sociaal netwerk, woonomgeving, onderwijs en dagbesteding, financiën, werk & inkomen en veiligheid.
Open Opgroeien in Nederland

De inzet van zorg in onderwijstijd bij 90 scholen voor speciaal onderwijs : quickscan

Utrecht : Nederlands Jeugdinsituut, 2019. - 11 p.
In de brief aan de Tweede Kamer van 23 november 2018 over Onderwijs en Zorg zetten de minister van Onderwijs en de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport uiteen hoe zij willen zorgdragen dat ieder kind zich kan ontwikkelen door de combinatie van zorg en onderwijs beter te regelen voor kinderen met een (grote) ondersteuningsbehoefte als gevolg van cognitieve beperkingen, medische of psychische problemen, lichamelijke beperkingen en/of beperkte sociaal emotionele ontwikkeling. Op basis van een analyse van de huidige praktijk worden vijf aandachts- en knelpunten genoemd. Tien maatregelen, die worden genoemd, dragen in samenhang bij aan oplossingen voor genoemde knelpunten. Maatregel 1: Betere financiering van zorg in onderwijs voor kinderen met complexe problematiek, heeft betrekking op deze Quickscan. Ondersteuningsvragen, die het Nederlands Jeugdinstituut bereikten vanuit organisaties in het veld, zijn reden geweest deze Quickscan uit te voeren onder de scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs die onder andere werkzaam zijn voor leerlingen met een ernstige meervoudige beperking. De uitkomsten van de Quickscan kunnen benut worden om met betrokkenen uit het veld, zowel vanuit de zorg als vanuit het (speciaal) onderwijs en met gehandicapten- en ouderorganisaties te werken aan een pakket van maatregelen dat in samenhang de financiering en organisatie van de zorg in onderwijstijd vereenvoudigt.
Open de quickscan De inzet van zorg in onderwijstijd bij 90 scholen voor speciaal onderwijs 

Verrassend passend : Passend onderwijs in de praktijk

Utrecht : Nederlands Jeugdinsituut/Steunpunt Passend Onderwijs, 2019 . - 56 p.
In dit rapport zijn acht voorbeelden opgenomen waarin onderwijs en jeugdhulp samen optrekken. Deze praktijkverhalen willen duidelijk maken dat samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp kan helpen bij problemen van kinderen of gezinnen, maar ook dat met deze samenwerking problemen kunnen worden voorkomen doordat er vroegtijdig hulp wordt ingezet. Deze preventieve functie van de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp zijn in alle praktijkvoorbeelden terug te zien. In de nabeschouwing worden de werkzame factoren van de voorbeelden besproken. Verbinding van onderwijs en jeugdhulp kan op veel verschillende manieren vorm krijgen. Wanneer partijen er met elkaar over nadenken wat de jeugd in hun gemeente of regio kenmerkt en wat hun gezamenlijke ambities zijn, kan dat leiden tot gemeenschappelijke waarden en een gemeenschappelijke taal om preventief als professionele partners met ouders en kinderen samen op te trekken. Ook kunnen er dan gerichte interventies en programma’s worden ingericht voor specifieke doelgroepen. Doordat de samenwerking in diversiteit en breedte kan verschillen, is het van belang dat er samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp op alle niveaus wordt ontwikkeld.
Open Verrassend passend deel 1
Open Verrassend passend deel 2

De staat van de schoolleider 2019

Utrecht : AVS ; VO-Raad, 2019. - 36 p.
Naast het openingsartikel, waarin vier schoolleiders hun vak omschrijven, staan in de publicatie vier artikelen die actuele thema’s rond het schoolleidersvak aansnijden:

1. 'Onderwijs en zorg' raken steeds meer verweven: wat betekent dit voor het werk van een schoolleider?
2. 'De positie van de middenmanager in het voortgezet onderwijs'. Wie is die hardwerkende middenmanager, die cruciaal is voor het reilen en zeilen van een school, maar het vak meestal zelf onder de knie moet krijgen? En behartigt deze leidinggevende vooral de belangen van de directie of juist van zijn mensen?
3. 'Het samenspel tussen directie, bestuur en toezicht'. Omdat het vak van schoolleider eenzaam is, is het des te belangrijker dat hij steun heeft van bestuur en toezichthouder. Hoe zorg je voor respect voor elkaars rol, zonder je eigen verantwoordelijkheid te verliezen? Hoe bouw je samen aan de kwaliteit van onderwijs? En hoe geef je elkaar professionele ruimte?
4. 'De toegenomen urgentie van de competentie ‘communicatie’. Als schoolleider in de huidige maatschappij moet je continu schakelen tussen verschillende niveaus en in- en externe partners (zoals kinderopvang, gemeente, buurthuis of sportaccommodatie, mondige ouders). Welke belangen zijn in het geding? “Schoolleider zijn vergt moed. Je moet hart voor de zaak hebben en duidelijk durven zijn”, aldus een geïnterviewde schoolleider.

Open De staat van de schoolleider 2019 

Landelijke inventarisatie aansluiting onderwijs en jeugdhulp 2018

Michiel van der Grinten, Miriam Walraven, Debbie Kooij
Utrecht : Oberon, 2018. - (Evaluatie passend onderwijs ; 47)
Samenwerkingsverbanden en gemeenten zoeken naar mogelijkheden voor een betere aansluiting tussen passend onderwijs en jeugdhulp. Om zicht te krijgen op de wijze waarop gemeenten deze aansluiting vorm geven, werd er in 2018 door de Ministeries van OCW en VWS samen met de VGN een landelijk onderzoek verricht. Het eerste dat opvalt is dat er veel gebeurt op de aansluiting tussen het onderwijs en jeugdhulp. De afgelopen jaren zijn er stappen gezet voor een betere aansluiting en de eerste opbrengsten hiervan komen in beeld. Samenwerkingsverbanden en gemeenten geven de aansluiting tussen passend onderwijs en jeugdhulp vorm door onder andere samen te werken aan het realiseren van jeugdhulp op school en het tot stand brengen van diverse soorten onderwijszorgarrangementen. De samenwerking neemt verschillende vormen aan waarbij het ketenmodel en het netwerkmodel dominant zijn. Gedeelde visie, onderling vertrouwen en persoonlijk contact, goede randvoorwaarden en actieve betrokkenheid van partners blijken werkzame factoren te zijn. Wanneer deze factoren meer aanwezig zijn, ervaren gemeenten en samenwerkingsverbanden dat de aansluiting meer oplevert en zijn zij meer tevreden over de aansluiting. Ook blijkt dat het belangrijk is om binnen het beleid en bestuur plannen op elkaar af te stemmen en om monitoring in gang te zetten en evaluaties uit te voeren. Op dit moment worden door samenwerkingsverbanden en gemeenten opbrengsten gezien op het vlak van meer thuisnabije hulp en ondersteuning, minder thuiszitters en meer maatwerk. Ook zijn er een aantal punten niet bereikt zoals de vermindering van de werkdruk, administratieve lasten en het aantal verwijzingen naar gespecialiseerde zorg.

• Open Landelijke inventarisatie aansluiting onderwijs en jeugdhulp 2018 (40 p.)
• Open Bijlagen eindrapport Onderwijs & Jeugdhulp 2018 ( 120 p.)
• Open Factsheet Onderwijs & Jeugdhulp 2018 (1 p.)

Jongerenwerk en voortgezet onderwijs : partners in het versterken van schoolcarrières van jongeren

Asia Sarti, Willeke Manders, Judith Metz
Amsterdam : Hogeschool Amsterdam, 2019. - 30 p.
Deze bundel met vijf praktijkvoorbeelden wil een beeld van de diversiteit aan samenwerkingen tussen het voortgezet onderwijs en het jongerenwerk geven als inspiratie voor beleidsmedewerkers bij gemeenten, voor managers en uitvoerend personeel in het jongerenwerk en voortgezet onderwijs, en voor studenten pedagogiek, sociaal werk en sociaal beleid.
Enkele voorbeelden van samenwerking tussen het voortgezet onderwijs en het jongerenwerk zijn:
- Samenwerking The Mall de Baarsjes en het Marcanti College, Amsterdam
- Samenwerking JoU en Trajectum College, Utrecht
- Samenwerking Bindkracht10 en Pro College, Nijmegen
Open het rapport Jongerenwerk en voortgezet onderwijs 

Effectief werken in het veranderende jeugdveld : naar een gezamenlijke visie

Inge Bastiaanssen
Utrecht : Nederlands Jeugdinstituut, 2019. - 16 p.
Gemeenten, jeugdhulporganisaties en professionals willen samen zorgen dat kinderen, jongeren en ouders jeugdhulp krijgen die past bij hun situatie en die effectief is. Effectief werken is echter niet eenvoudig. De notitie Effectief werken in het veranderende jeugdveld wil een raamwerk bieden voor gemeenten en jeugdhulpaanbieders die in maatschappelijk partnerschap effectieve jeugdhulp willen realiseren. Iedereen wil dat de jeugdhulp zo effectief mogelijk werkt, of het nu gaat om preventie, vroegtijdige ondersteuning of specialistische behandeling. Maar de wetenschappelijke onderbouwing van hulpvormen en behandelmethoden is nog erg beperkt. Om toch effectieve jeugdhulp te bieden, is het nodig te investeren in het vakmanschap van jeugdprofessionals, zodat ze in staat zijn interventies of elementen daarvan op een goede manier in te zetten. Die investering levert het meeste op wanneer gemeenten en jeugdhulporganisaties samenwerken om goede resultaten te boeken, op basis van een gezamenlijke visie op effectief werken. De notitie zet de uitgangspunten voor effectief werken op een rij. Een van die uitgangspunten is dat gemeenten met professionals, aanbieders, ouders en jongeren in gesprek blijven over wat effectieve jeugdhulp is. De hier gepresenteerde visie op effectieve jeugdhulp kwam tot stand in gesprek met verschillende partijen in het jeugdveld.
Open de notitie Effectief werken in het veranderende jeugdveld 

Integratie opvang en zorg werpt vruchten af

Verslag van een interview met Jeannette Doornenbal waarin zij vertelt over de intensivering van de samenwerking tussen kinderopvang, onderwijs en zorg. In het oktobernummer 2017 van het tijdschrift Vroeg.
Intensiveren van de samenwerking tussen kinderopvang, onderwijs en zorg vormde de afgelopen drie jaar de rode draad van het landelijke project PACT. De resultaten spreken voor zich. “Pedagogische medewerkers voelen zich gesteund met zorgexpertise op de werkvloer”, vertelt Jeannette Doornenbal. “Hierdoor is men beter in staat om de ontwikkeling van ieder kind te stimuleren en probleemgedrag in een vroeg stadium te normaliseren, dus zonder dat daar direct diagnostiek en behandeling voor nodig is.”
Open Integratie opvang en zorg werpt vruchten af

Het onderwijs heeft nog veel te leren

In 2012 kwam Goed Onderwijs en de Cultuur van het Meten uit van Gert Biesta, waarin hij de drieslag kwalificatie-socialisatie-persoonsvorming voor het eerst in het Nederlands introduceerde. Voor de editie van het boek schreef Biesta een nieuw nawoord waarin hij vertelt hoe zijn ideeën zijn opgepakt en welke kwesties daarbij spelen.
Open Het onderwijs heeft nog veel te leren

Wijze lessen : twaalf bouwstenen voor effectieve didactiek

Tim Surma e.a.
Meppel : Ten Brink, 2019. - 208 p.
ISBN 9789077866528
Welke bouwstenen voor effectieve lessen kunnen docenten in het VO gebruiken en hoe kunnen deze toegepast worden in de dagelijkse lespraktijk? De 12 bouwstenen, gebaseerd op het werk van o.a. Barak Rosenshine (2010) en Pashler en collega's (2007) zijn instructieprincipes. Deze principes zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Er worden voorbeelden gegeven van hoe deze principes in de klas kunnen worden toegepast. Als bouwstenen worden onder andere directe instructie, responsive teaching en expliciete instructie besproken. Ga naar de site van Wijze lessen om het boek te downloaden én je vindt ook bij elk hoofdstuk praktijkvoorbeelden, beeld- en videomateriaal. Deze extra materialen worden continu uitgebreid.

Ontwerpen van gepersonaliseerd onderwijs

Beschrijving - door Lucie Lolkema en Karin Vogelaar - van hoe vanuit een duidelijke onderwijsvisie de opleidingen van Hogeschool Utrecht (HU) de afgelopen jaren aan de slag gegaan zijn met het ontwikkelen van nieuw onderwijs. Eén van de dimensies van de HU-visie is ‘gepersonaliseerd leren’. De auteurs hebben een analyse uitgevoerd van hoe opleidingen binnen de HU omgaan met deze dimensie in het ontwerp van hun onderwijs. Hierbij hebben ze gebruik gemaakt van de vijf dimensies voor Onderwijs op Maat (SURF, 2016) en die dimensies afgezet tegen de niveau-indeling van Leadbeater (2014) voor het personaliseren van diensten. Uit de analyse van de innovaties binnen de HU kwamen vier vormen van gepersonaliseerd onderwijs naar voren. Bij deze vormen hebben de auteurs succesfactoren onderscheiden op het gebied van beleidsafspraken en ontwerpkeuzes. Tot slot wordt een gespreksmodel ter ondersteuning van het ontwerpen van gepersonaliseerd onderwijs behandeld.
Open 'Ontwerpen van gepersonaliseerd onderwijs'

Nee, dan Finland! : de kracht van ons onderwijs

René Leverink
Meppel : Ten Brink, 2018. - 175 p.
ISBN 9789077866467
Uitgave van leraar Nederlands en onderwijsjournalist René Leverink over datgene wat de kracht van het Nederlandse onderwijs bepaalt. Er wordt gekeken naar kernwaarden in het onderwijs waar de onderwijsvernieuwing niet aan moet komen. Het Nederlandse onderwijs krijgt veel kritiek, in Finland zou alles beter zijn. Is dit terecht? Waar moet het Nederlandse onderwijs zuinig op zijn? Wat moet worden gekoesterd? Waar moet de onderwijsvernieuwing van afblijven? De mening van bekende en minder bekende Nederlanders, direct of indirect betrokken bij het onderwijs, wordt getoetst aan de dagelijkse praktijk. De uiteindelijke conclusie is dat het Nederlandse onderwijs heel waardevol is en dat de leerkracht bepalend is voor de kwaliteit van ons onderwijs.
Prijs: € 13,95

Zo werken wij : teambrede afspraken over didactische strategieën in het basisonderwijs

Saskia Klomps, Menno van Hasselt, Wijnand Gijzen
Huizen : Pica, 2019. - 68 p.
ISBN 9789492525727
Uiteenzetting over verschillende didactische strategieën die een leerkracht kan inzetten, oftewel hoe een leerkracht de vakinhouden aan de leerlingen kan aanleren. In dit boek worden de meest voorkomende didactische strategieën voor acht vakgebieden in de basisschool behandeld, aangevuld met voorbeelden hoe leerkrachten kunnen intensiveren of verrijken.
De didactische strategieën in deze uitgave kunnen gebruikt worden bij gesprekken met collega’s om zo te komen tot teambrede afspraken over hoe alle leerlingen in de school de nodige kennis en vaardigheden verwerven.
Plek in kenniscentrum: Onderwijzen 26110-KLOM

Wat is de Cirkeltechniek?

De cirkeltechniek is een instrument dat een toenemende belangstelling geniet onder hulpverleners en onderwijsprofessionals. Ook managers en teams gebruiken 'm veel. Met de cirkeltechniek kun je in korte tijd de belangrijke thema's van je cliënt, leerling, student of medewerker leren kennen. Je krijgt zicht op zijn/haar sterke kanten, vaardigheden en aspiraties, waarmee je vervolgens aan de slag kunt. Ingrediënten voor dynamische oplossingsgerichte sessies.
Lees meer op de site van Solutions Centre

Naar onderwijs in blauw : aan de vanzelfsprekendheden voorbij

Dolf van den Berg
Oud-Turnhout : Gompel & Svacina, 2019. - 127 p.
Met lit. opg.
ISBN 9789463711111
Kanttekeningen bij de vanzelfsprekendheden waarmee het onderwijs vol zit met als doel uit te dagen en te confronteren, maar ook om hoop en verlangen uit te drukken. Het boek is opgebouwd uit vijf dossiers en start met de verklaring voor de titel. In de overige dossiers worden een andere onderwijsstijl (concepten) uitgewerkt, andere zienswijze om een andere werkelijkheid van het onderwijs te kunnen ontdekken, verticalisering van het onderwijs en een uitwerking van het verticale model naar de praktijk.
Plek in kenniscentrum: Onderwijsconcept 26110-BERG 

Juf is Zen : stilte en aandacht in de klas

Diana Gjaltema
Groningen : Timon, 2019. - 134 p.
ISBN 9789492094162
Diana Gjaltema, leerkracht, heeft dit boek geschreven voor leerkrachten. Zij benoemt dat leerkrachten zich niet altijd ‘zen’ voelen. Hierbij wordt van leerkrachten de inzet gevraagd van meer en andere kwaliteiten dan lesgeven. Dit boek is geschreven voor leerkrachten om momenten van stilte en aandacht in de klas te brengen. In het boek staan eenvoudige meditatieve oefeningen die in de klas kunnen worden gebruikt. Het boek is geschreven met het doel dat leerkrachten zich gelukkig voelen en ontspannen worden door de oefeningen.
Prijs: € 22,50