Doorloopjes : een visuele ontwerpgids voor leraren

Tom Sherrington, Oliver Cavigliori
Culemborg : Phronese, 2021. - 165 p.
ISBN 9789490120405
Ontwerpgids voor leraren waarin visuele stappenplannen aangeboden worden om onderwijs vorm te geven. De volgende onderwerpen komen aan bod:

• gedrag & relaties: het creëren van condities voor effectief onderwijs 
• curriculumontwerp 
• uitleggen & voordoen: het helpen van leerlingen om complexe ideeën beter te begrijpen 
• evalueren & feedback: formatief toetsen 
• oefenen & terughalen: om leerlingen te helpen te lesstof beter te onthouden en beheersen 
• lesgeven in modus B: het bieden van brede leerervaringen om begrip te verdiepen en te verbreden

Plek in kenniscentrum: Onderwijzen 13110-SHER

Begeleiden van actief leren : theorie en praktijk van zelfsturing en samenwerking

Linda van den Bergh, Anje Ros
2e herz. dr. - Bussum : Coutinho, 2021. - 192 p.
ISBN 9789046907719
1e dr. 2015 
Bij actief leren werken kinderen tegelijk aan kennisdoelen en aan de voor de toekomst belangrijke 21e eeuwse vaardigheden. Kernwoorden hierbij zijn zelfsturing en samenwerking. Het aanleren van deze vaardigheden vraagt een coachende, begeleidende rol van de leerkracht. Centraal hierin staat het geven van doelgerichte feedback aan leerlingen. Begeleiden van actief leren wil (toekomstige) leerkrachten inzicht geven in de bedoelingen van actief leren en biedt handreikingen voor de organisatie van actief leren en de begeleiding van leerlingen hierbij. Er is speciale aandacht voor het geven van feedback, het stimuleren van zelfstandigheid, ofwel zelfsturing en het stimuleren van samenwerking tussen leerlingen. De aanpak is gebaseerd op een vierjarig onderzoek. Op de website is daarnaast videomateriaal van feedback, checklists, een bronnenlijst en docentenmateriaal te vinden. In deze herziene druk wordt aandacht besteed aan diverse ontwikkelingen en vraagstukken in het onderwijs. Hoofdstuk 2 gaat dieper in op de pedagogische grondhouding die nodig is voor (actief) leren. De opvattingen die er zijn over onderwijs en de manier waarop er naar leerlingen wordt gekeken en de verwachtingen die leraren over hen vormen worden uitgebreid besproken. In hoofdstuk 3 is het thema differentiatie uitgebreider uitgewerkt, inclusief de dilemma’s de je hierin tegenkomt in het licht van kansenongelijkheid en inclusie. In hoofdstuk 7 zijn de nieuwe landelijke ontwikkelingen rondom de professionaliteit van de leraar verwerkt. Daarnaast zijn nieuwe inzichten uit onderzoek en de ontwikkelingen in het curriculum voor het basisonderwijs verwerkt in alle hoofdstukken.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 25,--

Remote leiderschap : effectief leidinggeven op afstand

Arjen Banach
Amsterdam : Boom, 2020. - 142 p.
ISBN 9789024435005
Werken op afstand in onzekere tijden, ook in het onderwijs, wordt meer en meer de norm. Het dwingt organisaties om hun manier van werken drastisch te veranderen. Werken op afstand neemt blijvend een prominente plaats in in ons werkende leven. Cultuur en mentaliteit spelen daarbij een belangrijke rol.  Remote leiderschap laat zien dat remote werken geen kwestie van technologie is, maar veel meer van cultuur en overtuiging. De technologie om je bedrijf door te laten gaan, is altijd voor handen. Veel belangrijker is de vraag of de cultuur en het leiderschap het aan kan. Succesvol remote kunnen werken is om die reden een leiderschapsvraagstuk. Hoe je dat aanpakt en hoe dat eruitziet, lees je in dit boek. Arjen Banach is een gepassioneerd organisatiefuturoloog en veelgevraagd spreker, ook in de media. De thema's waar hij voor warmloopt zijn verandering en innovatie, werkgeluk en duurzame inzetbaarheid. Hij laat keer op keer zien dat veranderingen wel degelijk kunnen slagen en maakt abstracte thema's concreet.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 20,50

Teamoverlegwaaier : beweeg je team in 8 stappen van informeren naar inspireren

Renate van Dijken
Rotterdam : Your Branding, 2020. - 1 waaier
ISBN 9789082995091
Hulpmiddel bij teamoverleg. De Teamoverlegwaaier helpt je aan de hand van thema’s in negen stappen beter vergaderen. 
Niet aanwezig in kenniscentrum. De waaier kost € 44,95

Ontwikkel je mindset

Espérance Blaauw
Zaltbommel : Thema, 2020. - 1 doosje met 42 kaarten
ISBN 9789462722361
Met dit spel wordt de speler aan de hand van de theorie van Carol Dweck gestimuleerd om de groeimindset aan te zeten. De kennisintensieve maatschappij en veranderende arbeidsmarkt vragen volgens de maker van het spel van iedereen om tot zijn pensioen te blijven leren en zichzelf te ontwikkelen. En dat kan, als er maar een positieve houding wordt aangenomen ten opzichte van het leren. Denken vanuit een groeimindset is het geloof dat de mens in staat is zichzelf steeds te blijven verbeteren en ontwikkelen. Tot nu toe wordt vooral met kinderen gewerkt met deze nieuwe kijk op leren. Maar de theorie van de groeimindset kan ook binnen organisaties toegepast worden. Het doel van dit spel is om leidinggevenden, HR-functionarissen, maar ook coaches, trainers en andere begeleiders een middel in handen te geven om het gesprek over de mindset te voeren. Het spel bestaat uit 42 kaarten die mensen willen stimuleren om hun groeimindset aan te zetten. Iedere kaart bestaat uit een foto en een krachtige vraag die het lerend vermogen wil versterken.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het spel kost € 24,95

Erken de ongelijkheid : de kracht van diversiteit in onderwijsteams

Bijlsma, Hannah; Keyser, Mirjam
Huizen : Uitgeverij Pica, 2021
128 p.
ISBN 9789493209213
Dit boek is een pleidooi voor het benutten van uiteenlopende leerkrachtvaardigheden in het onderwijs. Meer variatie in functies biedt volgens de auteurs van het boek meer mogelijkheden om de school een stabiele basis van kwaliteit te geven. Dit komt het leren van leerkrachten én het leren van leerlingen ten goede en versterkt dus de onderwijskwaliteit op een school. Diverse onderwijsexperts geven hun visie op dit onderwerp. Zij benadrukken vanuit hun expertise, ervaringen en kennis de kracht van diversiteit in onderwijsteams. Zij gaan in op de vragen rondom het erkennen van ongelijkheid en de inzet van anders opgeleide leerkrachten in de school. Ze zijn kritisch, schrijven harde statements over het huidige onderwijs en hebben als doel om de lezers te laten nadenken over hun eigen schoolorganisatie. In het boek zijn aanbevelingen te vinden om de ontwikkeling van leerkrachten te stimuleren en de verschillen tussen leerkrachten te erkennen. Met bijdragen van: Eva Naaijkens (voorwoord), Marc Vermeulen en Marjan Vermeulen, Marco Snoek, Paul Baan en Ruut Veenhoven, Brigit van Rossum en Anje Ros, Myriam Lieskamp, Joseph Kessels.
Niet aanwezig in het kenniscentrum, het boek kost € 19,95

Het lerend vermogen van organisaties versterken met leerfabels

Leerfabels worden gebruikt om het lerend vermogen van organisaties te versterken. Elke leerfabel beschrijft één discipline zoals door Peter Senge in zijn succesvolle boek “de vijfde discipline” zijn beschreven. Peter Senge deed jarenlang onderzoek naar hoe succesvolle organisaties over de hele wereld zich onderscheiden van anderen. In deze organisaties bleken vijf disciplines aanwezig die bijdroegen aan het lerend vermogen van deze organisaties.
Open Het lerend vermogen van organisaties versterken met leerfabels
Niet aanwezig in het kenniscentrum. De hele collectie van 5 boeken leerfabels kost € 75,-

Intern toezicht in het funderend onderwijs: onderzoek naar kwaliteit en professionalisering

Kees van Bergen
Amsterdam: Regioplan, 2020. - 72 p.
Om zicht te krijgen op de kwaliteit en professionalisering van het intern toezicht in het funderend onderwijs en mogelijke manieren om dit te borgen werd in het voorjaar, in samenwerking met Pieter Huisman, een onderzoek uitgevoerd in opdracht van het ministerie van OCW.
Voor het uitgevoerde onderzoek is een literatuurstudie gedaan naar kwaliteitskenmerken van intern toezicht, zijn intern toezichthouders via een enquête bevraagd, aanvullende interviews met bestuurders gehouden en case studies uitgevoerd onder een aantal toezichtsorganen die al meer aandacht besteden aan professionalisering. Ook zijn experts uit het onderwijs en andere sectoren (woningbouw, zorg) benaderd om de toepasbaarheid van verschillende borgingsystemen voor professionalisering in het onderwijs te onderzoeken.
Uit het onderzoek blijkt dat er zeker oog is voor verbetering van de kwaliteit van het intern toezicht en dat er op dat vlak ook stappen zijn gezet in de afgelopen jaren. Er zijn duidelijk ook aandachtspunten, bijvoorbeeld met de in codes goed bestuur afgesproken toezichtkaders en uit te voeren zelfevaluaties. De meeste intern toezichtsorganen (met name bij grotere schoolbesturen) besteden wel aandacht aan professionalisering, maar voeren nog te weinig gericht beleid op dit terrein. Zo bestaat er vaak geen opleidingsplan, is niet altijd een afgescheiden opleidingsbudget en gevolgde professionalisering wordt vaak niet geëvalueerd. Inhoudelijk hebben intern toezichthouders momenteel vooral behoefte aan professionalisering op gebied van onderwijskwaliteit, strategievorming, proactief toezichthouden en de invulling van de netwerkrol.
Intern toezichthouders en bestuurders erkennen in de interviews het belang van de borging van kwaliteit, maar pleiten voor niet al te vergaande eisen en verplichte registratiesystemen. Mogelijke systemen waar zij wel positief tegenover staan zijn het stimuleren van zelfevaluaties, onderlinge visitaties en het aanbieden van een basiscursus toezichthouden in het onderwijs. Op basis van ons onderzoek wordt geconcludeerd dat er bij verdere professionalisering onder andere rekening gehouden moet worden met de mate van regulering, met verschillen in schaalgrootte en bestuursmodel, met verschillende ervaringsfases (instap en doorontwikkeling) en met collectieve behoeften.
Open Intern toezicht in het funderend onderwijs

Werken aan kwaliteit in de voorschoolse educatie : handreiking pedagogisch beleidsmedewerker

C. Bienemann ; met bijdr. van A. Brugman et al.
[s.l.] : Ondersteuningstraject Voorschoolse Educatie, 2021. - 19 p.
Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) heeft besloten dat de inzet van een pedagogisch beleidsmedewerker en/of coach in de voorschoolse educatie (VE) naar een groter aantal uren gaat. Dit Besluit tot wijziging van het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit Voorschoolse educatie is op 20 september 2019 gepubliceerd. Per 1 januari 2022 geldt deze extra urennorm voor de VE.
Waar moet je aan denken als je deze nieuwe kwaliteitsmaatregel in je organisatie gaat implementeren? In deze handreiking vind je veel informatie over de achterliggende overwegingen die tot dit besluit van OCW hebben geleid. We lichten toe wat het besluit inhoudt, hoe het zich verhoudt tot de Wet IKK, waaraan degene die de functie uitvoert moet voldoen en waaraan je als organisatie moet voldoen.
Open Werken aan kwaliteit in de voorschoolse educatie 

De potentie van preventie : over de inzet van effectieve preventie

M. Driedonks en J. Kruip
NJi, 2021. - 4 p.
Preventie is een belangrijk doel van de Jeugdwet. Uit de eerste evaluatie van de Jeugdwet blijkt dat gemeenten nog nauwelijks zijn toegekomen aan het investeren in preventie. Met sterke basisvoorzieningen en een goed onderbouwd preventiebeleid kunnen gemeenten de zorgvraag van kinderen, jongeren en ouders verminderen en het jeugdstelsel vernieuwen. Dat stelt het NJi op basis van onderzoek naar de effecten van preventie in het jeugdveld.
Open De potentie van preventie 

Professioneel reflecteren : werkervaringen omzetten in beter handelen

Marcel Hoonhout, Christa van Luijk, Antoon Duijnker
Amsterdam : Boom, 2020. - 152 p.
ISBN 9789024434701
Beschrijving van werkgerelateerde variant van reflecteren waarmee professionals werkzame opvattingen, waarden en afwegingen kunnen opsporen en de invloed op hun functioneren in kaart kunnen brengen. Door zorgvuldig en professioneel te reflecteren kunnen zij blijven groeien en leren, zelfstandig en samen met anderen. De auteur zet uiteen wat reflecteren inhoudt en onderscheidt daarbij vijf vaardighedenclusters: basisvaardigheden, concretiseringsvaardigheden, conceptualiseringsvaardigheden, handelingsalternatieven genereren en leervaardigheden. De lezer krijgt een conceptuele analyse van reflectie aangereikt. Hierbij staan steeds de professionele werkervaringen centraal.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 23,50