Waarom maken organisaties soms steeds dezelfde fouten? [Tjipcast Paul Kloosterboer]

Waarom maken organisaties soms steeds dezelfde fouten? Daarover sprak Tjip de Jong met Paul Kloosterboer in deze tjipcast (50 min.). Vaak zijn dit soort fouten gekoppeld aan hardnekkige (beperkte) denkpatronen. Deze denkpatronen zijn taai om te doorbreken omdat ze in zekere zin vertegenwoordigen wie we zijn (identiteit) en waar we in geloven (opvattingen). Wil je als organisatie voorkomen dat je in cirkeltjes blijft denken dan zul je deze denksporen ter discussie moeten stellen. En dat vinden we toch altijd best lastig! In deze podcast beantwoorden we diverse praktijkvragen van luisteraars.
Open Waarom maken organisaties soms steeds dezelfde fouten?

Kennisplein Veranderkracht in duurzame onderwijsinnovaties [Hoger onderwijs]

Het hoger onderwijs op een duurzame wijze innoveren is complex. Met het nieuwe kennisplein ‘Veranderkracht in duurzame onderwijsinnovaties’ biedt Onderwijskennis.nl (onderwijs)professionals een helpende hand door tips, praktijkvoorbeelden en bronnen op basis van kennis uit onderzoek te bundelen. Thema's: Veranderenergie: samen wendbaar innoveren, Leiden van complexe onderwijsinnovaties en Evidence-informed innoveren.
Open Kennisplein Veranderkracht in duurzame onderwijsinnovaties [Hoger onderwijs]

Verandergedrag. Hoe je gedragsverandering interactief stimuleert

Thijs Leenman
Amsterdam : Boom, 2021. - 144 p.
ISBN 9789024443918
De centrale vraag van dit boek is: 'Hoe kun je als manager of veranderaar effectief gedragsverandering stimuleren?' De auteur reikt daartoe drie veranderinzichten aan: onze werkrelatie (interactief opbouwen); onze verbinding (in de interactie); onze interactie (gebruik hier verandertaal). Dan worden er vier stappen gezet: valideren, verkennen, veranderen, vastgrijpen. Een succesvolle werkrelatie wordt gekenmerkt door een emotionele band, loyaliteit, gedeelde doelen en professioneel respect. Te gebruiken handvatten zijn: leer de behoeften van de ander kennen; ken en communiceer je eigen behoeften; werk aan een interactieve uitwisseling.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost 25,00 euro.

Kwestie van doen: ontwikkeling van kinderen kent geen grenzen

Derks, A., Roozenbeek, J., & Roozenbeek, T. (2020). Kwestie van doen: ontwikkeling van kinderen kent geen grenzen. Utrecht : AVS.
Interviews met medewerkers in het onderwijs, kinderopvang, jeugdzorg. Er is ook met kinderen gesproken. Onderwerp van de interviews was het perspectief en ideeën voor een herontwerp van de kinddiensten. Het doorbreken van kaders wordt als hierbij essentieel gezien. Een belangrijke kern in het boek vormt de bewustwording hieromtrent en het inzetten op ondernemende kwaliteiten van de schoolleider. De schoolleider is aan zet. Systemen verbinden niet, dat doen mensen. Het boek is een perspectief op de ontwikkeling van kinderen door verbinding en herontwerp.

Wat gebeurt er nou eigenlijk écht als organisaties veranderen en ontwikkelen?

Thijs Homan doet al jarenlang onderzoek naar verandertrajecten in organisaties. Als hoogleraar verandermanagement raakte hij al gauw bekend als dwarsdenker. Hij is zeer kritisch als het gaat om veranderplannen (want werken niet) en hoe we vandaag de dag ‘het nieuwe denken’ afzetten tegen ‘het oude denken’. Iets dat ons weinig leert van hoe professionals wel samen het werk kunnen organiseren. Waar we nog helemaal niet veel van af weten is hoe verandering nou ‘echt’ werkt in de praktijk. En wat bevorderende en belemmerende kenmerken zijn voor blijvende verandering. Thijs Homan deed een grootschalig onderzoek naar verandertrajecten bij gemeentes in Nederland. Hij vertelt in deze podcast (Tjipcast 154) over de belangrijkste bevindingen om zo pas op de plaats te maken binnen het vak van verandermanagement.
Open Wat gebeurt er nou eigenlijk écht als organisaties veranderen en ontwikkelen? (60 min.)

Essenties van verandermanagement : een kleine canon van veranderkundige benaderingen

Marco de Witte, Maurits Jan Vink, Marlieke van Grinsven e.a.
Amsterdam : Boom, 2021. - 576 p.
ISBN 9789024439799
Overzichtswerk in de veranderkunde dat door de auteurs van verschillende benaderingen zelf is geschreven. Een hedendaagse schets van het veranderkundig landschap met recente ontwikkelingen, fundamentele kernvragen en hoofdbrekende spanningen en paradoxen in de veranderpraktijk.
De vier delen schetsen:
1. de geschiedenis en hooflijnen van de veranderkunde,
2. benaderingen die zich richten op het veranderidee,
3. benaderingen die de brug slaan tussen het veranderidee en de lokale werkpraktijk en tenslotte
4. het leidinggeven aan verandering en de leiderschapsopgave van de veranderaar.
Het boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost € 49,90

De rol van schoolleiders bij organisatieveranderingen : sturing geven of ruimte laten

Angela de Jong et al.
In: Basisschoolmanagement BSM. - jrg. 35 (mei 2021) nr. 4 ; p. 26-28
Schoolleiders ervaren vaak een leiderschapsdilemma bij het leidinggeven aan veranderingen in de school. Moeten zij sturing geven of juist ruimte laten? Zo'n veranering doet zich bijvoorbeeld voor wanneer scholen gaan werken met het programma 'leerKRACHT'. Op basis van onderzoek onder schoolleiders van scholen die ermee werken, blijkt dat leiderschapspraktijken van schoolleiders verdeeld kunnen worden in 3 patronen: Teamspeler, Sleutelspeler en Ondersteuner. Het reflecteren op deze leiderschapspraktijken en -patronen kan schoolleiders helpen de invulling die ze geven aan hun leiderschapsrol binnen de eigen school bespreekbaar te maken.
Open De rol van schoolleiders bij organisatieveranderingen

Veranderkompas : praktijkgids voor veranderaars

Jelger Spijkerboer
Amsterdam : Management Impact, 2020. - 230 p.
ISBN 9789462763548
Houvast in complexe proces bij veranderingen. Veranderkompas is een toegankelijk werkboek en een praktisch model met negen veranderkundige basisvragen. De vragen geven houvast en dwingen tegelijkertijd om goed te blijven nadenken. Ze helpen te blijven balanceren tussen analyse en actie. Zo krijg je stap voor stap inzicht in je veranderopgave en verzamel je munitie om de juiste keuzes te maken.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 29,90

Onderwijs anders organiseren? 7 aanbevelingen voor een zorgvuldige implementatie

Machiel Karels op Wij-leren: "We moeten het onderwijs anders organiseren. Dat besef leeft gelukkig steeds breder. Urgentiebesef kan echter ook leiden tot ondoordachte veranderingen. Anders organiseren van het onderwijs vraagt om een zorgvuldige en weloverwogen implementatie."
Open Onderwijs anders organiseren? 7 aanbevelingen voor een zorgvuldige implementatie 

Teamgericht organiseren bij WereldKidz zet leraren in hun kracht

Anders organiseren met de Teamgecentreerde Arbeidsorganisatie TAO - een nieuw organisatiemodel van Ben van der Hilst - hoe werkt dat in de praktijk? Gaby de Jongh, clusterdirecteur bij WereldKidz in Zeist, vertelt over haar aanpak op zes scholen onder het motto ‘samen leren’. Lees er meer over op Samen Slimmer PO, het nieuwe kennisplatform van de PO-Raad. 
Open Teamgericht organiseren bij WereldKidz zet leraren in hun kracht

Katalysator voor verandering : een op onderzoek gebaseerde tool voor kartrekkers in veranderingsprocessen

Louise Stoll, Carol Taylor; vert. door Naomi Mertens
Helmond : OMJS, 2020. - 1 Speldoos
Handvatten om een op onderzoek gebaseerde professionele dialoog te stimuleren die leidt tot diepere reflectie. De verschillende onderzoeks- en professionaliseringskaarten bieden inzicht in de competenties en ondersteunen je bij het vakbekwaam faciliteren van dit soort gesprekken. Je wordt - samen met je collega’s - uitgedaagd om diepere vragen te stellen, vraagstukken op te lossen en in samenspraak besluiten te nemen. Je vergroot hiermee het onderzoekend vermogen bij jezelf, je collega’s en de wijze waarop je als school richting geeft aan ontwikkeling.
Plek in kenniscentrum: Professioneel archief

Reflectie op afstandsonderwijs: 12 vragen voor het schoolteam

De periode van afstandsonderwijs vraagt om reflectie op doelen en vormgeving van het onderwijs. Machiel Karels - directeur Wij-leren.nl en onderwijsadviseur - geeft daarvoor een handreiking. Dit is een kans om het proces van schoolontwikkeling te versnellen!
Open Reflectie op afstandsonderwijs

Vragen naar de onbekende weg : veertig reflecties over leidinggeven aan organisaties in beweging

Annemarie Mars

Helmond : OMJS, 2020. - 180 p.

ISBN 9789079336319

Veranderkundig adviseur Annemarie Mars stelde zichzelf jarenlang tien keer per jaar een prangende vraag over verandering in organisaties. Het was telkens een vraag naar de onbekende weg. Zo kwam ze tot de ontdekking dat er zeven universele vragen zijn die in elke situatie houvast kunnen bieden om eigen antwoorden te vinden. Deze zeven vragen vormen de kapstok van dit boek. In veertig korte verhalen reflecteert Annemarie op allerlei aspecten van verandering.

Plek in kenniscentrum: Leiderschap 13130-MARS

Kantelende scholen

Luc F. Greven

Dordrecht : Instondo, 2019. - 176 p.

ISBN 9789463171717

Kantelende scholen zijn scholen die aan de slag gaan met het doorvoeren van een ingrijpende vernieuwing van het onderwijs. In het boek wordt de overtuiging gedeeld dat scholen met stapsgewijs verbeteren (kabbelen) geen wezenlijke ontwikkeling meer kunnen doormaken. Om te blijven ontwikkelen moeten zij het kantelen overwegen. 
Het boek is gericht op de leraar, die morgen kan beginnen met de verandering in de klas en daarin leerlingen en collega´s mee kan nemen. Het is ook gericht op de schoolleider, die morgen kan beginnen met de verandering van de school. Samen met het team werken aan een visie op de school van de toekomst, elke dag leren van de leraar mogelijk maken. Het is ook gericht op de schoolbestuurder die ruimte aan de school kan geven, innovaties kan uitdagen, experimenten aanmoedigen. Er wordt gekozen voor een praktische benadering van schoolvernieuwing. Want niet de theorie verandert de school, maar de actie die de theorie in handelen van de leraar, leerling, schoolleider en bestuurder vertaalt.

Niet aanwezig in kenniscentrum. Prijs: 31,--

Minder veranderen, meer verbeteren : leiders met impact

Viviane Robinson
Rotterdam : Bazalt, 2019. - 116 p.
ISBN 9789461182760

Veranderingen in scholen leiden niet automatisch tot verbeteringen. In dit boek stelt de auteur een doel: het onderwijs en de leerresultaten verbeteren door minder te veranderen.
Veel schoolleiders geven leiding aan een verandering door een probleem waar te nemen, een oplossing te kiezen, en vervolgens een verandertraject te (laten) implementeren. De bypass-methode noemt Robinson dat. Robinson kiest liever voor de engagement-methode. Daarbij zijn de waarden en overtuigingen van de leraren het vertrekpunt. Schoolleiders ontwikkelen inzicht in de mogelijke weerstand tegen voorgestelde veranderingen en praten daar met leraren over. Samen beoordelen ze dan of het veranderplan tot verbetering kan leiden. Het draait dus niet om de invoering van veranderplannen, maar om de integratie ervan in de bestaande (complexe) werkpraktijk.
Er wordt antwoord gegeven op een aantal vragen:
- Hoe maak je duidelijk dat je niet tevreden bent met de huidige gang van zaken zonder mensen te ontmoedigen?
- Hoe leid je de zoektocht naar een betere aanpak als anderen een heel ander beeld hebben van wat ‘beter’ is?
- Hoe kom je er samen met je team achter of de voorgestelde alternatieven daadwerkelijk zullen leiden tot de gewenste verbetering? 

Niet aanwezig in kenniscentrum. Prijs: € 36,00

Zo doen we dat hier niet! : succesvol zijn en blijven in tijden van verandering

John Kotter, Holger Rathgeber
Amsterdam : Business Contact, 2016. - 176 p.
ISBN 9789047009603
Hoe kunnen organisaties succesvol blijven in een periode van tegenspoed? De auteurs van Onze ijsberg smelt! buigen zich over een van de meest fundamentele vragen van organisaties. Zo doen we dat hier niet! gaat over een groep stokstaartjes in de Kalahariwoestijn. Na jaren van gestage groei zorgt langdurige droogte ervoor dat hun voorraden uitgeput raken, roofdieren hun gebied betreden en het harmonieuze leven van de groep wordt bedreigd. De stokstaartjes maken onderling ruzie en de houding 'zo doen we dat hier niet' blokkeert iedere oplossing. Twee jonge stokstaartjes besluiten hulp te gaan zoeken. Ze ontdekken een veel kleinere groep die het heel anders aanpakt, met focus op teamwork en flexibiliteit. Maar ook daar blijkt niet alles perfect. Kunnen de stokstaartjes het beste van twee werelden combineren, voordat het te laat is?
Plek in kenniscentrum: Management 13130-KOTT

Leren veranderen : kennis voor veranderaars in opleiding en praktijk

Hans Vermaak, Léon de Caluwé
3e geh. herz. dr. - Amsterdam : Boom ; Management Impact, 2019. - 367 p.
ISBN 9789462762800
Actueel, compact en samenhangend overzicht van belangrijke veranderlessen. Op de kennissite vind je alle extra materialen die in twintig jaar tijd zijn ontwikkeld: oefeningen, cases, videocolleges, toelichting, verdieping, onderzoek, kennisclips.
Handboek en website samen bieden veel benodigde kennis voor veranderaars in opleiding en praktijk. Ze stellen de lezer in staat om zowel de breedte te overzien als de diepte op te zoeken. Ieder kan zo zijn eigen lees- en leerroute volgen. Aan bod komen:

• Werken met de veranderkleuren: het palet van veranderbenaderingen, de dynamiek ertussen en de toepassingen ervan
• Kijken en begrijpen: hoe je veranderopgaven afbakent en diagnosticeert en hoe je achterliggende oorzaken (vaak al doende) blootlegt
• Strategie en plannen: hoe je een veranderaanpak met de grootste slaagkans vormgeeft en hoe je die concreet maakt en onderweg blijft bijstellen
• Interveniëren en communiceren: wie eigenlijk de veranderaars zijn in organisaties, wat ze in hun mars moeten hebben en hoe ze invloed uitoefenen

Leren veranderen is geschreven voor iedereen die verantwoordelijkheid neemt voor het (helpen) sturen en realiseren van veranderingen. Het geeft inzichten, methoden en instrumenten om op een professionele manier veranderingstrajecten te ontwerpen en tot leven te brengen. En lardeert dit met constructieve verwarring waar nodig.
Prijs: 59,90

Samen werken aan professionaliteit : leiders met impact

Andy Hargreaves, Michael T. O'Connor
Rotterdam : Bazalt, 2019. - 136 p. ; 24 cm
ISBN 9789461182661
Leraren zijn de afgelopen jaren meer gaan samenwerken. Dat is goed, want uit onderzoek blijkt dat zowel leerlingen als leraren daarvan kunnen profiteren. Om het onderwijs te verbeteren en te vernieuwen, is samenwerking onontbeerlijk. Maar wat maakt samenwerking effectief? En is alle samenwerking ook goed? Nee, zeggen Andy Hargreaves en Michael T. O’Connor. Sommige vormen van samenwerking zijn minder geschikt. Voor dit boek bestudeerden ze vijf vormen van samenwerking, in verschillende culturen en werelddelen, die wél effectief zijn. De samenwerking tussen professionals is op deze plaatsen uitgegroeid tot een diepere vorm van samenwerking. Ofwel: de organisaties zijn gegroeid van ‘professioneel samenwerken’ naar ‘samen professionaliseren’. Dat houdt in dat er samen gewerkt wordt aan het vergroten van de professionaliteit van alle individuele betrokkenen en de organisatie als geheel. Hargreaves en O’Connor trekken lessen uit de praktijkvoorbeelden die ze bestudeerden en presenteren in dit boek tien kenmerken waaraan ‘samen professionaliseren’ voldoet. Tegelijkertijd waarschuwen ze dat geslaagde samenwerkingsmodellen uit het buitenland niet zomaar over te nemen zijn op de eigen school. Er zijn culturele en contextuele factoren waarmee rekening gehouden moet worden. Samenwerking kan een van de krachtigste middelen zijn om het onderwijs te verbeteren. Op voorwaarde dat het goed gebeurt en dat de samenwerking niet blijft hangen in praten, maar resulteert in actie: daadwerkelijk samen wérken.
Prijs: € 36,-

Anders veranderen : van top-down opleggen naar ruimte bieden aan professionals

Het is nog niet zo lang geleden dat het onderwijs verbeteren gebeurde vanuit een sterke top-down-benadering. Met een ministerie dat zelfs grote stelselwijzigingen doorvoerde zonder draagvlak aan de basis. Geholpen door een breed leger aan procesmanagers, consultants, coaches, begeleiders en adviseurs, wat er meteen toe leidde dat een te groot gedeelte van de projectgelden de echte praktijk nooit bereikte. Alsof dat geld niet bedoeld was om vooral ten goede te komen aan de mensen die het uiteindelijke werk moesten doen: de leraar en de leerling. Artikel van Jos Cöp op wij-leren.nl.
Open het artikel Anders veranderen
Open de poster Anders veranderen

Professionals aan het stuur - Dialoogkaarten (Spel)

Chris Peek & Véronique Willems

Breda : Expertboek, 2019
9789492926395

Ben jij leidinggevende, teamcoach of hr-adviseur en streef jij naar meer eigenaarschap en speelruimte voor de professionals in jouw organisatie? En wil je dat de professionals die ruimte ook daadwerkelijk pakken zodat ze hun expertise volop inzetten voor de klant/cliënt/patiënt/leerling? Wil je aan de slag met zelforganiserende of zelfsturende teams? Of ben jij de professional die zelf het stuur in handen wil nemen? Deze kaartenset maakt onderdeel uit van diverse tools die horen bij het boek Professionals aan het stuur, 10 pijlers om samen te bouwen aan meer zelfsturing in je organisatie van. Je kunt met deze set kaarten verschillende oefeningen doen, zoals een sorteeroefening met het team: Welke pijlers hebben we wel / niet op orde? Of een oefening om met afstand naar je eigen organisatie te kijken en je analyse aan te scherpen alvorens jullie de volgende stap samen zetten op weg naar meer eigenaarschap en zelfsturing.
Plek in kenniscentrum: Management 13130-PEEK