Formatief evalueren: werken aan groei [Special VTTA]

Special bij het tijdschrift Van Twaalf Tot Achttien met kennis over en praktijken van formatief evalueren. Leraren, schoolleiders en experts van de leernetwerken ‘Formatief evalueren’ bundelden theorieën, praktijkvoorbeelden, instrumenten en hulpmiddelen om jou als leraar en schoolleider in het voortgezet onderwijs handvatten te geven om werk te maken van formatief evalueren.
Open Formatief evalueren: werken aan groei [Special VTTA]

Dashboard Leren & Presteren

Dashboard - van CED Groep en LearningTour dat alle informatie bundelt uit verschillende informatiesystemen - voor uiteenlopende doelen - waarvan een school gebruik maakt. De inrichting van de tool kan de school makkelijk zelf op maat maken. Dit maakt het eenvoudig mogelijk om overzichten te creëren op basis van hun visie op leren en presteren.
De actuele gegevens van alle leerlingen, klassen en vakken, voor schoolleiders overzichtelijk op een rij in één tool. Niet meer knippen en plakken uit losse systemen en bestanden. Én voor alle docenten en mentoren op elk moment toegankelijk, zonder dure licenties per docent. Eenvoudig en goed differentiëren met actuele, overzichtelijke learning analytics.
Lees meer over Dashboard Leren & Presteren

Wat werkt in het voortgezet onderwijs om innovaties die in een deel van de school zijn ontwikkeld, schoolbreed in te voeren?

Onderzoek verricht naar aanleiding van een vraag die gesteld werd via de Kennisrotonde van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek. Er is weinig onderzoek gedaan naar schoolbrede verankering van innovaties. Uit algemene studies zijn zeven aandachtspunten bekend om duurzame vernieuwing te realiseren. Het gaat om concentratie, commitment, coherentie, community, continuïteit, consistentie en contextmanagement. Dit zogeheten 7C-model was uitgangspunt in een meerjarig innovatieproject van onderzoekers, samen met een groep middelbare scholen: de Expeditie Durven Delen Doen.
Open het antwoord op de vraag Wat werkt in het voortgezet onderwijs om innovaties die in een deel van de school zijn ontwikkeld, schoolbreed in te voeren?

Welke mix van talenten binnen een managementteam in het voortgezet onderwijs versterkt de onderwijskwaliteit het best?

Onderzoek verricht naar aanleiding van een vraag die gesteld werd via de Kennisrotonde van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek. Samenhang in een managementteam, duidelijk onderscheiden rollen en doelgerichtheid hebben een positieve invloed op het commitment, de toewijding van de teamleden. En dat heeft weer effect op onderwijskwaliteit. De ideale samenstelling van een managementteam hangt, als het om veranderen gaat, af van het doel en van het type organisatie. Welke mix van talenten in een managementteam optimaal is voor het versterken van onderwijskwaliteit, is niet bekend.
Open het antwoord op de vraag Welke mix van talenten binnen een managementteam in het voortgezet onderwijs versterkt de onderwijskwaliteit het best?

Jongerenwerk en voortgezet onderwijs : partners in het versterken van schoolcarrières van jongeren

Asia Sarti, Willeke Manders, Judith Metz
Amsterdam : Hogeschool Amsterdam, 2019. - 30 p.
Deze bundel met vijf praktijkvoorbeelden wil een beeld van de diversiteit aan samenwerkingen tussen het voortgezet onderwijs en het jongerenwerk geven als inspiratie voor beleidsmedewerkers bij gemeenten, voor managers en uitvoerend personeel in het jongerenwerk en voortgezet onderwijs, en voor studenten pedagogiek, sociaal werk en sociaal beleid.
Enkele voorbeelden van samenwerking tussen het voortgezet onderwijs en het jongerenwerk zijn:
- Samenwerking The Mall de Baarsjes en het Marcanti College, Amsterdam
- Samenwerking JoU en Trajectum College, Utrecht
- Samenwerking Bindkracht10 en Pro College, Nijmegen
Open het rapport Jongerenwerk en voortgezet onderwijs 

De bijlesgeneratie : opkomst van de onderwijscompetitie

Louise Elffers
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2018. - 188 p.
ISBN 9789462983250
Stellingname tegen de toenemende onderwijscompetitie waarbij leerlingen en hun ouders de druk voelen om in een zo ‘hoog’ mogelijke schoolsoort te komen met toenemende bijlesgekte en vmbo-vermijdingsgedrag als gevolg. Deze prestatiedruk zou terug gedrongen kunnen worden door de plaatsing van leerlingen in een onderwijsniveau minder definitief te maken met de mogelijkheid over te stappen of bepaalde vakken op een ander niveau te volgen. Zo pleit Elffers er onder meer voor om het onderwijs te flexibiliseren en meer maatwerk te bieden aan leerlingen, kritisch te kijken naar de vroege selectie in ons onderwijs en naar categoriale scholen. Het vmbo zou steeds vaker worden afgescheiden van andere schoolsoorten. Het funderend onderwijs zou breder toegankelijk gemaakt moeten worden, advies en plaatsing zou objectief moeten plaatsvinden en het niveau-advies van de basisschool als ijkpunt voor de kwaliteitsbepaling voor de vo-school zou losgelaten moeten worden.
Plek in kenniscentrum: Voortgezet onderwijs 16210-ELFF

Leerlingen zelf vragen laten maken, op niveau

Een paar lessen voor de toetsweek willen leerlingen vooral tijd om te leren. Jongens lezen het lesboek nog eens door en de meisjes onderstrepen de kernbegrippen of maken een samenvatting. Inmiddels is er overtuigend bewijs dat dit weinig effectieve leerstrategieën zijn. Maar wat dan wel? vragen Ilona Wevers en Reinier Geurts zich af in het artikel op Vernieuwenderwijs. ‘The winner is testing’ volgens Paul Kirschner. Open Leerlingen zelf vragen laten maken, op niveau 

Leren verbeteren : op weg naar (nog) beter onderwijs

Leren verbeteren ondersteunt scholen in het voortgezet onderwijs bij het verbeteren van de onderwijskwaliteit. Ze begeleiden bestuurders, schoolleiders en middenmanagers bij het verbeteren van leeropbrengsten en het versterken van het onderwijsleerproces, wanneer deze volgens de Onderwijsinspectie achterblijven, ontoereikend zijn of een waarschuwing of attendering vragen. Leren verbeteren biedt kennis, menskracht en middelen. Zo dragen ze bij aan het verminderen van het aantal scholen met een beoordeling onvoldoende of zeer zwak, en het voorkomen van een dergelijk oordeel bij scholen met een attendering of waarschuwing.
In de rubriek Publicaties zijn verschillende brochures, artikelen, waaiers en praktijkvoorbeelden als pdf te downloaden.
Open de rubriek publicaties op de site Leren verbeteren

We own the school

Taxonomie van eigenaarschap met bijbehorend spel, ontwikkeld door docenten en schoolleiders van de PLEION-scholen, Hyperion Lyceum, IJburg college, Orion Lyceum en Werkplaats Kees Boek als onderdeel van het project Leerling 2020 van Schoolinfo in opdracht van de VO-raad.
Met het bordspel als onderzoekmethode richt je je op de verfijning van het model taxonomie van eigenaarschap en de 6 type scholen met de bijbehorende karakteristieken. Door dit bordspel te spelen binnen de eigen vo-school met leerlingen, leraren en management ontdek je wat de betekenis is van eigenaarschap binnen de organisatie tot aan de onderwijspraktijk.
Het spel heeft tot doel om een gesprek op gang te brengen over ‘Eigenaarschap van leren’. Leerlingen en docenten die eigenaarschap ervaren, leren met meer motivatie. Bij eigenaarschap past ‘regie over eigen leren’, een belangrijke vaardigheid om te kunnen leren. Interessante vraag is, en daar nodigt het spel toe uit, om een gesprek te voeren over hoe de school ‘Eigenaarschap van leren’ kan bevorderen.
Lees meer 

Een goede les : leren met meer effect

Maurice van Werkhooven, Kitty van Dijck Bussum : Coutinho, 2017. - 112 p. ISBN 9789046905951 Wat werkt wel en wat niet tijdens lesgeven in het voortgezet en beroepsonderwijs? Waardoor gaan leerlingen ‘aan’? Wat zet ze bij de start van de les aan tot denken? Hoe verloopt de les als de leraar het doel van de les met passie brengt? Wat is voor leerlingen het belang van hogere-orde-denken en hoe geef je dat vorm? Moeten alle leerlingen hetzelfde huiswerk maken? Wat geef je jouw leerlingen naast kennis van zaken nog meer mee? Het boek bevat handvatten om rijke lessen voor te bereiden. Praktijksituaties laten zien dat een goede les een aantal basiselementen bevat. Dit boek bevat aanwijzingen met als doel een groot effect te hebben op het leren van leerlingen en daarnaast te zorgen voor meer leeropbrengst en meer leerplezier bij leerlingen en werkplezier bij leraren. Het boek bevat vier hoofdstukken over de vier onderdelen van een goede les: starter, kop, romp en staart. Het boek bevat ook informatie over de achterliggende theorieën. Het boek is bedoeld als inspiratiebron voor (beginnende) leraren in het voortgezet en beroepsonderwijs en begeleiders.
Plek in kenniscentrum: Voortgezet onderwijs 13110-WERK

Het zelfgestuurd leren van leerlingen verbeteren

Van leerlingen in het voortgezet onderwijs wordt verwacht dat zij de vaardigheid ontwikkelen om hun eigen leerproces te sturen (i.e. zelfgestuurd leren). Helaas ontwikkelt deze vaardigheid zich niet vanzelf. Onderwijsonderzoekers zijn daarom op zoek naar effectieve manieren om de zelfregulatievaardigheden van leerlingen te trainen en te ondersteunen. Open het artikel

Grootste leerlingenkrimp basisscholen achter de rug (Verus)

Jarenlang leden basisscholen in grote delen van Nederland onder dalende leerlingenaantallen. Voor hen lijkt de grootste krimp voorbij. In het voortgezet onderwijs echter wordt de krimp nu pijnlijk voelbaar. Dat is te zien in de openbare webviewer die Verus in samenwerking met Agel Adviseurs ontwikkelde. Lees verder

Sturen vanuit visie : strategisch onderwijskundig leiderschap

Femke Geijssel, Meta Kruger, Sietske Waslander
Utrecht: VO-Raad, 2016. - 76 p.. - (VO-Academie ; 7)
Met ref.
Verslag van een literatuuronderzoek naar strategisch onderwijskundig leiderschap en belichting van vijf experts vanuit hun eigen achtergrond en expertise en verslag van zes schoolleiders over hun ervaringen in de praktijk. Alle zes deden zij in 2016 mee aan de pilot van de leergang Strategisch Onderwijskundig leiderschap van de VO-academie.
Brochure te openen na inloggen in de Onderwijsdatabank

Activerende en passende werkvormen : naar meer variatie en motivatie in de les : werken aan 21ste eeuwse vaardigheden

Carel van der Burg, Meike Berben, Bert Moonen

Amersfoort: CPS, 2017. – 112 p.

ISBN 9789065080202

Beschrijving van aanpakken en modellen - op basis van een aantal theoretische principes - om leerlingen in het voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs te motiveren, te activeren, effectief te laten leren en variatie te brengen in de les. Centraal staat hierbij het leren van de leerlingen, dat vorm wordt gegeven door het inzetten van bij de doelen en leerlingen passende werkvormen. In het eerste hoofdstuk komt het waarom van het inzetten van activerende en passende werkvormen aan bod. In het tweede hoofdstuk wordt uitgewerkt hoe een leerkracht praktisch aan de slag kan met lessen waarbij deze werkvormen een centrale plaats innemen. In het derde hoofdstuk gaat het over werkvormen kiezen vanuit doelstellingen en lesvoorbereiding. Daarna worden in hoofdstuk 4 enkele belemmeringen beschreven en welke oplossingen hiervoor zijn. In het vijfde hoofdstuk wordt een groot aantal werkvormen beschreven en in hoofdstuk 6 komen ook de digitale werkvormen aan bod. In het laatste hoofdstuk worden tot slot instrumenten voor borging en implementatie beschreven.

Plek in kenniscentrum: Voortgezet onderwijs 13110-BURG

Samen leraren opleiden : parels uit de praktijk

EduLabs, teamteaching, leren solliciteren; iedere opleidingsschool ontwikkelt een eigen innovatieve werkwijze die bijdraagt aan het in de praktijk opleiden en begeleiden van leraren. In de publicatie van de VO Raad 'Samen leraren opleiden : parels uit de praktijk' geeft het Steunpunt opleidingsscholen, samen met de ADEF Adviescommissie Opleiden in de school, een kijkje in de keuken bij zeventien vo-opleidingsscholen. De publicatie is bedoeld om te inspireren, reflecteren en te laten zien welke waardevolle tools opleidingsscholen de afgelopen jaren hebben ontwikkeld. Open de brochure Samen leraren opleiden