Routes naar vernieuwend leiderschap

Boxen, M. (2022). Routes naar vernieuwend leiderschap ontdek, verbind, verander. Culemborg: Van Duuren Media.
Welke vaardigheden zijn nodig om een werkelijk vernieuwende leidinggevende te zijn? In Routes naar vernieuwend leiderschap beschrijft Mirjam Boxen acht onderscheidende skills voor vernieuwend leiderschap. De QR-codes in het boek geven toegang tot diverse interviews met vernieuwende leidinggevenden. Ook geeft de auteur tips en praktische oefeningen, waarmee de skills direct in de praktijk kunnen worden gebracht en leiding kan geven aan innovatie.
Het boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost 29,99.

Leren in en over de wereld: een ontwikkelingsgerichte didactiek voor de groepen 5 t/m 8

De Koning, L., Pompert, B., & Bruin, T. (2022). Leren in en over de wereld: een ontwikkelingsgerichte didactiek voor de groepen 5 t/m 8.  Assen: Van Gorcum. ISBN 9789023258438
Kinderen doen vanaf hun geboorte mee in de wereld; ze gaan mee boodschappen doen, zijn deelnemer in het verkeer, spelen buiten of zitten op een sport- of muziekschool. Door mee te doen leren kinderen over de wereld. Ontwikkelingsgericht Onderwijs sluit aan bij dit principe en leerkrachten die hier mee werken laten kinderen door deelname aan betekenisvolle activiteiten leren in en over de wereld en zichzelf.
Leerkrachten in de bovenbouw hebben handvatten nodig om uitdagende en inspirerende praktijken de klas in te halen, te verkennen en op te bouwen met kinderen. Sociaal-culturele praktijken waarbinnen kinderen zich kunnen ontwikkelen, de culturele waarden en instrumenten leren kennen en gebruiken.
In Leren in en over de wereld kunnen leerkracht lezen hoe ze doelen en inhouden uit het bovenbouwcurriculum zinvol kunnen verbinden aan betekenisvolle praktijken en kwesties die er toe doen. De leerkracht speelt een belangrijke rol. Leertrajecten worden samen met de groep opgebouwd. De ideeën en vragen van leerlingen worden serieus genomen, waardoor de kansen op brede en diepe leerresultaten toenemen. In dit boek worden theoretische onderbouwingen en praktische handvatten voor deze aanpak gegeven.
Het boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost 27,50

Met plezier werken in het onderwijs : hoe blijf je stress de baas?

William Buys
Amsterdam : LannooCampus, 2021. - 256 p.
ISBN 9789401480956
Waar halen leraren positieve energie uit? Hoe kunnen ze omgaan met spanning en stress? Wat kunnen ze doen om goed voor zichzelf te blijven zorgen? Leraren werken in een turbulente omgeving. Naast de nodige positiviteit die het werk met zich meebrengt, kunnen ze ook te maken krijgen met situaties waar negatieve energie in gaat zitten. Langdurig blootgesteld worden aan stress kan gevolgen hebben voor de psychische- en fysieke gezondheid. Hoe kunnen leraren hier mee omgaan? Met plezier werken in het onderwijs stelt het positieve docentschap centraal. Het wil laten zien hoe leraren door proactief vorm te geven aan de inrichting van hun eigen werk en loopbaanontwikkeling het vak boeiend kunnen houden. Het boek biedt naast achtergrondinformatie, ook praktische handvatten als do's and dont's, casuïstiek en oefeningen in zelfzorg en empowerment aan.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 29,99

Koninklijk onderwijs voor iedereen : Marleen de Kleijn, schoolleider van 2022

Larissa Pans
Marleen de Kleijn, schoolleider van een school in de Haagse schilderswijk met veel achterstandsleerlingen, geeft een beeld van haar aanpak. De populatie bestaat een waaier aan nationaliteiten. De school werkt met een verlengde leertijd, waardoor leerlingen zes uur per week langer onderwijs krijgen. Het belangrijkste wapen is het International Baccalaureate (IB)-onderwijs, waarin het juist niet alleen draait om taal, lezen en rekenen. Deze methode is gebaseerd op onderzoekend leren en op een leerlingprofiel met karakterkenmerken zoals onderzoekend zijn, kritisch leren denken, een open mind hebben en betrokken zijn bij de wereld.
In: Kader. - jrg. 29, nr. 8 (april 2022), p.: 20-24

Meer begrip, meer openheid : de grote winst van internationalisering

Lisette Blankestijn
In een wereld die plotsklaps verscheurd wordt door een oorlog die akelig dichtbij komt, lijkt het nog belangrijker om je lesprogramma een internationaal tintje te geven. Scholen die dit al volop doen, zien dat leerlingen opener zijn en meer begrip tonen voor mensen die anders zijn. Ook voor de schoolleider zelf en het team is het goed om even los te komen en buiten de eigen context met collega's in gesprek te gaan. Hoe geef je vorm aan internationalisering op jouw school?
In: Kader. - jrg. 29, nr. 8 (april 2022), p.: 14-18

Traditioneel vernieuwingsonderwijs

Berends, R., Bors, G., De Brouwer, J., Mayo, A., Van der Zee, S., Nicolai, J., & Sins, P. (2022). Traditioneel vernieuwingsonderwijs. JSW,106(8). 

Het vernieuwingsonderwijs maakt substantieel deel uit van het Nederlandse onderwijs, en ook in andere landen neemt de belangstelling ervoor toe. In dit artikel aandacht voor vijf traditionele vernieuwingsstromen: dalton-, montessori-, jenaplan-, vrijeschool- en freinetonderwijs. Hoe verschillen de diverse onderwijsvernieuwers van elkaar?
Open Traditioneel vernieuwingsonderwijs als abonnee van JSW

Themapagina Formatief handelen

Bekijk wat we weten uit onderzoek over het thema Formatief handelen. Met handvatten uit onderzoek, vragen uit de praktijk, praktijkvoorbeelden en verdiepende bronnen.
Open Themapagina Formatief handelen

Naar een nieuw onderwijsconcept? De pilot 10-14-onderwijs

Om te zorgen voor een meer geleidelijke overgang van het primair naar voortgezet onderwijs, is in 2017 de pilot 10-14-onderwijs van start gegaan. Een interessante ontwikkeling, maar het is nog te vroeg om te spreken van een effectieve interventie. Wat is er tot nu toe over bekend uit onderzoek?
Open Naar een nieuw onderwijsconcept? De pilot 10-14-onderwijs

Kwestie van doen: ontwikkeling van kinderen kent geen grenzen

Derks, A., Roozenbeek, J., & Roozenbeek, T. (2020). Kwestie van doen: ontwikkeling van kinderen kent geen grenzen. Utrecht : AVS.
Interviews met medewerkers in het onderwijs, kinderopvang, jeugdzorg. Er is ook met kinderen gesproken. Onderwerp van de interviews was het perspectief en ideeën voor een herontwerp van de kinddiensten. Het doorbreken van kaders wordt als hierbij essentieel gezien. Een belangrijke kern in het boek vormt de bewustwording hieromtrent en het inzetten op ondernemende kwaliteiten van de schoolleider. De schoolleider is aan zet. Systemen verbinden niet, dat doen mensen. Het boek is een perspectief op de ontwikkeling van kinderen door verbinding en herontwerp.

Ken je leerling: praktische inzichten uit onderzoek over toetsen en beoordelen PO

Ros, B., Gulikers, J., & Joosten-ten Brinke, D. (2022). Ken je leerling: praktische inzichten uit onderzoek over toetsen en beoordelen PO. Meppel: Ten Brink. ISBN 9789077866788
Dit boek wil leraren en schoolleiders ondersteunen om observaties, data en toetsen gericht in te zetten en daarmee het leerproces en de kansen van alle leerlingen te bevorderen. De auteurs, onderzoeker, selecteerden twintig kernpublicaties uit de (inter)nationale literatuur over het thema toetsen en beoordelen. De focus ligt in dit boek op inzichten die het dagelijks handelen van leraren kunnen ondersteunen. Aan bod komen onder meer verschillende vormen van observeren en toetsen (formatief, summatief, portfolio’s, rubrics, peerfeedback). Daarnaast tonen vijftien basisscholen hoe zij de theorie vertalen naar de praktijk van het klaslokaal. Met verder lezen-tips met qr-codes.
De papieren versie is nu al te koop, vanaf 28 april hier als pdf beschikbaar

Eigenaarschap in (tijdelijke) organisaties ontrafeld

Nelis, C., Prevaas, B., & Ruijters, M. (2022). Eigenaarschap in (tijdelijke) organisaties ontrafeld: ‘Cd van jou, cd van mij, cd van ons allebei’. M&O Tijdschrift voor Management en Organisatie, 52-67.
Eigenaarschap is een begrip dat fascineert, maar dat altijd wat glibberig en ongrijpbaar is gebleven. De auteurs gingen daarom op zoek naar wat onderzoek erover te vertellen heeft, met name over psychologisch eigenaarschap. Daar hebben zij empirisch onderzoek aan gekoppeld. Op basis daarvan is een model ontwikkeld dat houvast biedt bij vraagstukken waarin (het ontwikkelen van) een gevoel van eigenaarschap een rol speelt.
Open Eigenaarschap in (tijdelijke) organisaties ontrafeld

Themapagina's van NPO

Het Nationaal Programma Onderwijs, opgezet door het ministerie van OC&W, is er voor herstel en ontwikkeling van het onderwijs tijdens en na corona. Op deze pagina van Onderwijskennis vind je een verzameling van thema's met toegankelijke kennis uit onderzoek en handreikingen voor de onderwijspraktijk, die aansluiten bij dit programma. Op een themapagina kun je zien wat we weten uit onderzoek over het thema. Met handvatten uit onderzoek, vragen uit de praktijk, praktijkvoorbeelden en verdiepende bronnen. De verschillende thema's:

• Begrijpend lezen
• Beheersingleren
• Cultuureducatie
• Directe instructie
• Feedback
• Fonemisch bewustzijn
• Leermiddelen
• Metacognitie en zelfregulatie
• Gesprokentaalinterventies
• Onderwijsassistenten en instructeurs
• Ouderbetrokkenheid
• Professionalisering
• Samenwerkend leren
• Schoolontwikkeling en verbetercultuur
• Sociaal-emotionele ontwikkeling en welbevinden
• Schrijfonderwijs
• Spelend leren
• Sportieve activiteiten
• Systematische monitoring en bijstelling
• Tutoring door medeleerlingen
• Tutoring door onderwijspersoneel
• Vroeg beginnen
• Zomerprogramma's

Open Themapagina's van NPO

Toolkit Leren en Lesgeven en de Toolkit Jonge Kind

De Toolkit Leren en Lesgeven en de Toolkit Jonge Kind zijn toegankelijke samenvattingen van aanpakken en interventies voor het onderwijs, op basis van internationaal, wetenschappelijke onderzoek voor het primair en voortgezet onderwijs.
Beide toolkits zijn ontwikkeld ter ondersteuning van leraren en schoolleiders, die beslissingen nemen over hoe ze de leerprestaties van leerlingen kunnen verbeteren, met name van leerlingen met een sociaaleconomische achterstand. Samen bevatten de toolkits ruim veertig aanpakken om het leren en lesgeven te verbeteren. Iedere aanpak is samengevat in:

• het gemiddelde effect op de leerprestaties in maanden leerwinst;
• de sterkte van het onderliggende bewijs (bewijskracht);
• de geschatte kosten van de aanpak.

Open Toolkit Leren en Lesgeven

Open Toolkit Jonge kind