Alignment : Goed onderwijs vraagt om meer afstemming en verbinding tussen betrokkenen

Er bestaan veel verschillende opvattingen over onderwijskwaliteit onder betrokkenen – van overheid, schoolbesturen en schoolleiders tot leraren en ouders. Dat is de kracht van ons onderwijsbestel. Om die variëteit meer recht te doen en tegelijk een zekere mate van overeenstemming te bereiken over wat onderwijskwaliteit zou moeten zijn, pleiten onderzoekers voor meer verbinding en afstemming tussen betrokkenen. Zij noemen dat alignment.
Onderwijskwaliteit is nu sterk gereduceerd tot een afrekenbare ‘beleidstarget’. Dat leidt niet tot eigenaarschap, maar tot een gevoel van directieve aansturing. “Toch zouden alle betrokkenen zich mede-eigenaar moeten voelen van het gesprek over onderwijskwaliteit, en het initiatief kunnen nemen tot dat gesprek”, zegt onderzoeker Martijn van der Steen.
“Binnen de school is het bijvoorbeeld goed om periodiek met elkaar te praten over onderwijskwaliteit. Dat kan vanuit de schoolleiding komen, maar net zo goed vanuit de leraren.” “Dit vraagt om investering in professioneel kapitaal in het onderwijsveld zelf: het benutten van de beschikbare ruimte om zelf, binnen scholengemeenschappen, tot eigen opvattingen over onderwijskwaliteit te komen en daarbij horende strategieën om dat in de praktijk te brengen”, aldus de onderzoekers in het rapport.
Open het onderzoeksrapport Autonomie in afhankelijkheid

Review of National Policies for Education: Netherlands 2016

Voorw. Andreas Schleicher
158 p.
ISBN 9789264257658
Dit rapport bevat de resultaten van een grote internationale en onafhankelijke doorlichting van het Nederlands onderwijsstelsel door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Het rapport is in het Engels.
Hoe kan het Nederlandse schoolsysteem van 'goed naar uitstekend' gebracht worden? Nederland zou de kwaliteit van onderwijs en zorg voor zeer jonge kinderen moeten versterken, volgsystemen voor jonge kinderen met meer objectieve tests herzien, en de toegankelijkheid van het systeem verbeteren. Verder zou de professionaliteit van leraren en schoolleiders ontwikkeld moeten worden door verbeterd collectief leren en werken, terwijl het tegelijkertijd de verantwoording en de capaciteit van schoolbesturen versterkt. Open het rapport

Teamflow zet leerkrachten in hun kracht

Susan de Boer
In: Kader primair. - nr. 1 (september 2016) ; p. 32-33
Interview met Teamflow-expert Jef van den Hout. Teamleden ervaren een gezamenlijke flow als zij samenwerken aan een collectieve ambitie en daarbij moeiteloos op elkaar aansluiten. Dat stimuleert de schoolontwikkeling.
Bij het artikel is in kader een citaat opgenomen van Pierre Hendriks, directeur van 't Kendelke in Siebengewald, die afgelopen en komende schooljaar het concept teamflow toepast op deelaspecten van de collectieve ambitie, zoals het samen lessen voorbereiden.

Zes stappen op weg naar effectiever onderwijs

Discussiefilm (5 min.) van Jos Cöp en Gert Custers.
De zoektocht naar effectiever onderwijs is van alle tijden. Vanaf het moment dat de school ontstond zijn er altijd krachten geweest die vonden dat het op een andere manier beter kon. Dat is dus zeker niet uniek voor onze tijd.

Maar wat wel uniek is voor onze tijd, is dat het aantal radartjes in het systeem van goed onderwijs behoorlijk veel groter is geworden. Het aantal variabelen dat meedoet in de verbeteringsstrijd is eigenlijk indrukwekkend. Het is wel belangrijk om het verband ertussen goed in de gaten te houden. Onderwijs is een systeem waarin alles op alles inwerkt. Dat systeem maak je niet beter door de discussie bijvoorbeeld te beperken tot het wel of niet gaan gebruiken van tablets in de klas. Of door te suggereren dat het gebruik van grote touchscreens of digiborden een terugkeer is naar achterhaald klassikaal onderwijs. Nee, achter de inzet van leermiddelen zit ook altijd minimaal een pedagogische, didactische en organisatorische discussie. Die kun je en mag je niet buiten beschouwing laten, want het leren aanpassen aan een nieuwe tijd is geen kwestie van het omzetten van een schakelaar.

Om deze discussie integraal en genuanceerd te kunnen voeren hebben Jos Cöp en Gert Custers een discussiefilm gemaakt. Daarin verbinden ze zes belangrijke zaken die een rol spelen bij het effectiever maken van het onderwijs: schoolconcepten, leerdoelen, basisdidactieken, differentiatiewijzen, organisatievormen en leermiddelen. Onder het laatste valt ook de inzet van ICT.

Lesson study : als effectieve vorm van teamleren

Henk Logtenberg, Linda Odenthal
Amersfoort : CPS, 2016. – 120 p.
ISBN 9789065080004 Bespreking van de theorie, good practices in PO, VO en MBO, en stappen om lesson study te implementeren. Als bijlagen zijn de werkwijze lesson study met alle bijbehorende docmenten opgenomen. Lesson Study is een vorm van teamleren waarin collega’s gezamenlijk leren door systematisch te werken aan het verbeteren, vernieuwen en/of verder ontwikkelen van het onderwijs. De methode past naadloos bij het streven van veel scholen om zich verder te ontwikkelen tot een lerende organisatie.
Plek in kenniscentrum: Lerende organisatie 16220-LOGT

Een lerende organisatie

Samenst. Marieke Wolthoff en Joanne Kuipers
[s.l.] : School aan Zet, 2016. - 88 p.
Handboek bestaande uit interviews met professionals van The Boston consulting Group, Maris college, Archipelschool De Leeuwenburch, Tata Steel en CSG Liudger, Stichting LOGOS. De hoofdstukken in dit handboek zijn voornamelijk gebaseerd op bestaande materialen die eerder in het kader van het programma School aan Zet zijn ontwikkeld en gepubliceerd.
Open de publicatie

Berlijnse school: geen cijfers, geen rooster

"At Oberländer’s school, there are no grades until students turn 15, no timetables and no lecture-style instructions. The pupils decide which subjects they want to study for each lesson and when they want to take an exam." Een voorbeeld van een vernieuwend én succesvol onderwijsconcept. Lees het hele artikel op de website van The Guardian.