Zes stappen op weg naar effectiever onderwijs

Discussiefilm (5 min.) van Jos Cöp en Gert Custers.
De zoektocht naar effectiever onderwijs is van alle tijden. Vanaf het moment dat de school ontstond zijn er altijd krachten geweest die vonden dat het op een andere manier beter kon. Dat is dus zeker niet uniek voor onze tijd.

Maar wat wel uniek is voor onze tijd, is dat het aantal radartjes in het systeem van goed onderwijs behoorlijk veel groter is geworden. Het aantal variabelen dat meedoet in de verbeteringsstrijd is eigenlijk indrukwekkend. Het is wel belangrijk om het verband ertussen goed in de gaten te houden. Onderwijs is een systeem waarin alles op alles inwerkt. Dat systeem maak je niet beter door de discussie bijvoorbeeld te beperken tot het wel of niet gaan gebruiken van tablets in de klas. Of door te suggereren dat het gebruik van grote touchscreens of digiborden een terugkeer is naar achterhaald klassikaal onderwijs. Nee, achter de inzet van leermiddelen zit ook altijd minimaal een pedagogische, didactische en organisatorische discussie. Die kun je en mag je niet buiten beschouwing laten, want het leren aanpassen aan een nieuwe tijd is geen kwestie van het omzetten van een schakelaar.

Om deze discussie integraal en genuanceerd te kunnen voeren hebben Jos Cöp en Gert Custers een discussiefilm gemaakt. Daarin verbinden ze zes belangrijke zaken die een rol spelen bij het effectiever maken van het onderwijs: schoolconcepten, leerdoelen, basisdidactieken, differentiatiewijzen, organisatievormen en leermiddelen. Onder het laatste valt ook de inzet van ICT.

Lesson study : als effectieve vorm van teamleren

Henk Logtenberg, Linda Odenthal
Amersfoort : CPS, 2016. – 120 p.
ISBN 9789065080004 Bespreking van de theorie, good practices in PO, VO en MBO, en stappen om lesson study te implementeren. Als bijlagen zijn de werkwijze lesson study met alle bijbehorende docmenten opgenomen. Lesson Study is een vorm van teamleren waarin collega’s gezamenlijk leren door systematisch te werken aan het verbeteren, vernieuwen en/of verder ontwikkelen van het onderwijs. De methode past naadloos bij het streven van veel scholen om zich verder te ontwikkelen tot een lerende organisatie.
Plek in kenniscentrum: Lerende organisatie 16220-LOGT

Een lerende organisatie

Samenst. Marieke Wolthoff en Joanne Kuipers
[s.l.] : School aan Zet, 2016. - 88 p.
Handboek bestaande uit interviews met professionals van The Boston consulting Group, Maris college, Archipelschool De Leeuwenburch, Tata Steel en CSG Liudger, Stichting LOGOS. De hoofdstukken in dit handboek zijn voornamelijk gebaseerd op bestaande materialen die eerder in het kader van het programma School aan Zet zijn ontwikkeld en gepubliceerd.
Open de publicatie

Berlijnse school: geen cijfers, geen rooster

"At Oberländer’s school, there are no grades until students turn 15, no timetables and no lecture-style instructions. The pupils decide which subjects they want to study for each lesson and when they want to take an exam." Een voorbeeld van een vernieuwend én succesvol onderwijsconcept. Lees het hele artikel op de website van The Guardian.

Handreiking voor de procesbegeleider : werkwijzer samen leren

Wijbe Douma, Inge Andersen
[s.l.] : School aan Zet, 2016. - 20 p.
School aan Zet ontwikkelde de Werkwijzer samen leren. Dit is een online uitwerking van het Ontwikkelmodel Samen Leren Inhoud Geven. Bestuurders, schoolleiders en leraren krijgen theorie en tools aangeboden om samen op weg te gaan naar een lerende organisatie. Bestuurder, schoolleider of leraar kunnen zelf of onder begeleiding van een procesbegeleider met de Werkwijzer aan de slag. Voor procesbegeleiders is de Handreiking voor de procesbegeleider ontwikkeld. Hierin worden tips gegeven om het proces rondom de Werkwijzer in gang te zetten en te stimuleren. Open de Handreiking voor de procesbegeleider

Leiderschapsstijlen voor een VUCA-wereld

Hoogleraar Klinische Neuropsychologie aan de universiteit van Tilburg, Margriet Sitskoorn, verzorgde de afsluitende keynote tijdens de jaarlijkse onderzoeksconferentie van Kennisnet en NRO op 15 juni in de Flint in Amersfoort. In haar verhaal verwees ze naar het acroniem VUCA, dat beschrijft hoe de wereld anno nu het leven zo uitdagend maakt. Het begrip is afkomstig van het Amerikaanse leger.

De letters staan voor:
V = volatile, ofwel volatiel, continu in beweging en snel veranderend
U = uncertain, ofwel onzeker en onvoorspelbaar
C = complex, ingewikkeld, alles hangt met alles samen en beïnvloedt elkaar
A = ambiguous, ofwel dubbelzinnig, afhankelijk van interpretatie en daardoor verwarrend

In een blog van Marlies Hoving vond ik een verwijzing naar het boek ‘Leaders Make the Future: Ten New Leadership Skills for an Uncertain World’ van Bob Johansen. De blog citeert tien leiderschapsvaardigheden die je nodig hebt voor het overleven in de VUCA-wereld, zoals het kunnen organiseren van een sociaal netwerk rond een specifiek doel en kennis delen, in plaats van deze voor jezelf te houden.

Peter Senge komt naar Nederland

Op 16 november vindt het congres 'Making Shift Happen 2016 Creating Learning Organizations' plaats in de Beurs van Berlage in Amsterdam. Sprekers op deze dag zijn o.a. Peter Senge en Pete Dudley.

De organisatie schrijft: "Om op veranderingen, innovatie, nieuwe ideeën over pedagogiek en didactiek, lesgeven, de rol van de docent, bestuur, technologische veranderingen, PLG’s, krimp, of anders samengestelde groepen leerlingen in te in te kunnen spelen moeten scholen lerende organisaties worden. Helemaal geen simpele opgave om ook nog de kwaliteit van het onderwijs te waarborgen!"

Meer informatie en inschrijven: http://academicabusiness.college/making-shift-happen-2016/.