Samen ten dienste van de school : educatieve dienstverlening voor duurzame kwaliteit en innovatie

Den Haag : Onderwijsraad, 2019. - 67 p.
ISBN 9789461210708

De vraag vanuit scholen en het aanbod van educatieve dienstverleners zoals methodemakers, toetsontwikkelaars, adviseurs, trainers en onderzoekers sluiten op dit moment niet goed op elkaar aan. Een goede afstemming is belangrijk omdat educatieve dienstverlening moet bijdragen aan kwaliteit en vernieuwing van onderwijs. Daarom vindt de Onderwijsraad dat scholen en aanbieders samen moeten optrekken bij het vaststellen van de behoeften van scholen en bij het ontwikkelen en evalueren van het aanbod.
Rondom scholen is een ‘schil’ van dienstverleners actief die op allerlei manieren het onderwijs ondersteunen. Op dit moment sluiten de vraag vanuit scholen en het aanbod van deze dienstverleners niet goed op elkaar aan. Dit komt door verschillende knelpunten: de markt en de financiering zijn versnipperd, op het terrein van de leermiddelen is er dreigende monopolievorming en er is weinig inzicht in de kwaliteit van het aanbod. Ook blijkt het voor scholen lastig de juiste ondersteuningsvraag te formuleren en wordt er vaak gekozen voor kortetermijnoplossingen.
De Onderwijsraad pleit er daarom voor dat scholen en aanbieders samen de behoeften van scholen vaststellen en samen het aanbod ontwikkelen en evalueren. Het is hierbij belangrijk dat alle betrokkenen een gelijkwaardige inbreng hebben. Hiervoor is het nodig dat het eigenaarschap van leraren(teams) versterkt wordt en dat leraren hun behoefte actief naar voren brengen. Schoolleiders moeten zorgen dat school niet een plek is waar alleen leerlingen leren, maar waar ook leraren(teams) en andere professionals kunnen leren over hun vak en over goed onderwijs. In andere woorden: schoolleiders moeten een lerende cultuur stimuleren en daar tijd, ruimte en middelen voor vrijmaken.

Kijk hier voor de infographic

Kijk hier voor het rapport

Kantelende scholen

Luc F. Greven

Dordrecht : Instondo, 2019. - 176 p.

ISBN 9789463171717

Kantelende scholen zijn scholen die aan de slag gaan met het doorvoeren van een ingrijpende vernieuwing van het onderwijs. In het boek wordt de overtuiging gedeeld dat scholen met stapsgewijs verbeteren (kabbelen) geen wezenlijke ontwikkeling meer kunnen doormaken. Om te blijven ontwikkelen moeten zij het kantelen overwegen. 
Het boek is gericht op de leraar, die morgen kan beginnen met de verandering in de klas en daarin leerlingen en collega´s mee kan nemen. Het is ook gericht op de schoolleider, die morgen kan beginnen met de verandering van de school. Samen met het team werken aan een visie op de school van de toekomst, elke dag leren van de leraar mogelijk maken. Het is ook gericht op de schoolbestuurder die ruimte aan de school kan geven, innovaties kan uitdagen, experimenten aanmoedigen. Er wordt gekozen voor een praktische benadering van schoolvernieuwing. Want niet de theorie verandert de school, maar de actie die de theorie in handelen van de leraar, leerling, schoolleider en bestuurder vertaalt.

Niet aanwezig in kenniscentrum. Prijs: 31,--

Wanneer krijgen we weer les? : de opmerkelijke praktijk van gepersonaliseerd onderwijs

Paula van Manen
Schiedam : Scriptum, 2019. - 199 p.
ISBN 9789463191760
Gepersonaliseerd onderwijs heeft de toekomst, daar zijn veel schooldirecties in alle onderwijslagen (primair, voortgezet, mbo en hbo) van overtuigd. Leerlingen krijgen in dat gepersonaliseerde onderwijs de keuze op welke manier en in welk tempo ze werken aan hun leerdoelen. Maar het is een containerbegrip, dat op elke school anders vorm krijgt.
Paula van Manen geeft een uniek kijkje in de keuken van gepersonaliseerd onderwijs. Met veel vaart en humor beschrijft ze hoe de omvangrijke onderwijsvernieuwing op haar school (ROC) twee jaar geleden werd ingevoerd. Klassikale lessen maakten plaats voor het zelfstandig behalen van doelen, docenten werden leercoaches, lokalen werden leerpleinen.
De dagelijkse bordsessies, doelenboekjes, het geven van kleuren in plaats van cijfers, woordrapporten, inspiratiebijeenkomsten, benen-op-tafel-sessies… Alles passeert de revue in haar openhartige schets van deze hedendaagse onderwijspraktijk.
Na het lezen van dit boek dringen zich vragen op als: Heeft gepersonaliseerd onderwijs wérkelijk de toekomst? Zijn scholen wel voldoende toegerust om hier goed vorm aan te geven? En voor welke leerlingen is deze manier van leren geschikt?

Niet aanwezig in kenniscentrum. Prijs: € 17,50

Stappenplan keuzeproces leermiddelen in het primair en voortgezet onderwijs

Willem-Jan van Elk

Zoetermeer : Kennisnet, 2019. - 9 p.

Hulpmiddel voor scholen bij het inrichten van het keuzeproces van nieuwe (digitale) leermiddelen. Het stappenplan beschrijft de fases die scholen doorlopen bij het kiezen van nieuwe leermiddelen. Het keuzeproces als project kent verschillende fases:
- Voorbereiding: hierbij zal de schoolleiding of een vaksectie het keuzeproces initiëren en een selectieteam van leraren samenstellen. Vervolgens krijgt het selectieteam van de schoolleiding en het bestuur een opdracht en randvoorwaarden. Een belangrijke stap in de voorbereidingsfase is analyseren welke leermiddelen de school al in huis heeft en de huidige leermiddelen evalueren. Door de plus- en minpunten vast te stellen in het huidige leermiddel en input te vragen van collega's, krijgt het selectieteam een beter beeld van waar het nieuwe leermiddel aan moet voldoen.
- Oriëntatie: hierbij inventariseert het selectieteam de leermiddelen op de markt en doet het inspiratie op. Hieruit ontstaat een longlist met leermiddelen waaruit het team kan kiezen. Daarnaast bepaalt het selectieteam de criteria waaraan een nieuw leermiddel moet voldoen.
- Keuze: het team komt tot een onderbouwde keuze voor een nieuw leermiddel. Dit leermiddel voldoet aan de criteria van zowel de school als de leraren zelf. Het selectieteam onderbouwt de keuze en deelt die met collega’s en de schoolleiding.
- Invoering/Implementatie: alle leraren zijn betrokken bij de invoering. Een belangrijke stap in deze fase is analyseren wat het nieuwe leermiddel betekent voor de inrichting van de lessen.
- Evaluatie: evalueer samen op de school het keuzeproces en kom zo tot een efficiënte aanpak die aansluit bij de school.
Een belangrijk onderdeel van het keuzeproces voor leermiddelen is het gesprek met leveranciers. In het artikel worden enkele tips gegeven, zoals het om uitleg en toelichting vragen zodat helder is hoe het leermiddel werkt.
Open hier het document

Communicatie zonder frustratie in het onderwijs : versterk de relatie met je leerling, je collega en jezelf!

Ingrid van Essen
Tielt : LannooCampus, 2019. - 228 p.
ISBN 9789401464574
Luisteren we aandachtig genoeg om echt te begrijpen wat de ander zegt? Durven we te zeggen wat er echt toe doet? Begrijpen we waarom we steeds in ineffectieve patronen terechtkomen? Goede communicatie op school is een win-win situatie voor alle betrokkenen. Het is het fundament en het zijn de bouwstenen van betekenisvolle relaties. Dit boek wil leerkrachten helpen om zo effectief mogelijk te communiceren, namelijk door te kijken hoe een leerkracht professioneel kan blijven en in verbinding kan communiceren zonder dat de relatie tussen de leerkracht en zijn/haar leerlingen of collega's wordt aangetast.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 30,99

Opvoeding en onderwijs tussen geduld en ongeduld

Joop Berding
Apeldoorn : Garant, 2019. - 212 p.
ISBN 9789085750833
Is de deugd van het geduld uit de opvoeding en uit het onderwijs aan het verdwijnen? Vanuit deze vraag, waarin een zorg wordt verwoord, verkent Joop Berding de vele betekenissen van geduld en zijn tegenbeeld ongeduld. De taalkunde, de theologie en de filosofie bieden prikkelende inzichten. Ook de praktijk komt aan de orde én aan het woord, in verhalen over opvoeding en onderwijs en in diepte-interviews met ouders en leraren. Zij spreken openhartig over hun worsteling tussen geduld en ongeduld, tussen afwachten en ingrijpen, tussen verdragen en opstaan-tegen. De hectiek van alledag stelt het geduld soms danig op de proef, maar zonder dat gaat het niet.
Een open zoektocht naar wat geduld en ongeduld in onze steeds snellere tijd betekenen voor opvoeding en onderwijs.
Joop Berding is pedagoog. Hij werkte vele jaren in en rond het onderwijs, onder andere als onderwijzer, beleidsmedewerker, praktijkonderzoeker, hogeschooldocent en auteur. Eerder publiceerde hij een aantal boeken en artikelen over Korczak, Dewey en Arendt.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Prijs: € 22,50

Effectieve feedback in het onderwijs

Jan Coppieters
Leuven ; Den Haag : Acco, 2019. - 246 p.
ISBN 9789463792677
Op een goed afgewogen manier vertelt de auteur over het belang van feedback in de lespraktijk. Hij maakt heel duidelijk dat zijn aanbevelingen mede zijn gebaseerd op het omvangrijke effectgrootte-onderzoek van John Hattie. Dat zegt niet alleen dat feedback een van de best werkende manieren is om leerlingen meer te laten leren, het laat ook zien welke aspecten van het leren dienen te worden benoemd en welke niet. Dit alles wordt praktisch ingevuld, bijvoorbeeld door aandacht te geven aan het formuleren van leerdoelen en succescriteria. Zaken die in het onderwijs actueel zijn, zoals formatief toetsen en zelfregulatie, komen op een natuurlijke manier aan bod. Belangrijk is dat dit alles niet kritiekloos gebeurt: waar andere publicaties soms een overdreven gunstige voorstelling geven van zaken als cijferloos lesgeven, is de toon hier eerder zakelijk. Met de vele verwijzingen naar wetenschappelijke publicaties en QR-codes die informatieve filmpjes oproepen, is dit een zeer goede gids voor docenten, zowel in het primair als secundair onderwijs, die feedback effectief willen inzetten in hun onderwijs.

Niet aanwezig in kenniscentrum. Prijs: € 29,90